دادههای منتشرشده از رادار کلودفلر نشان میدهد سهم IPv6 در ترافیک اینترنت ایران با افتی کمسابقه مواجه شده و از بیش از ۱۲ درصد در نیمه نخست دیماه ۱۴۰۴ به حدود ۰.۱ درصد رسیده است؛ تغییری که میتواند پیامدهای گستردهای برای کیفیت اینترنت، شبکههای موبایل، VPNها و سرویسهای آنلاین بههمراه داشته باشد.
بررسی روند ترافیک اینترنت کشور نشان میدهد IPv6 که تا چند ماه پیش بخشی قابلتوجه از ترافیک کاربران ایرانی را پوشش میداد، اکنون تقریبا از چرخه مصرف کاربران نهایی حذف شده است. این افت ناگهانی باعث شده بار اصلی ارتباطات دوباره به IPv4 منتقل شود؛ پروتکلی که زیرساخت اینترنت ایران وابستگی بالایی به NAT و بهویژه CGNAT در آن دارد.
افزایش فشار روی IPv4 پیامدهای فنی متعددی ایجاد کرده است. با انتقال حجم بیشتری از ترافیک به این پروتکل، فشار پردازشی روی روترها و دروازههای شبکه افزایش پیدا کرده و همین مسئله میتواند باعث افت پایداری ارتباط کاربران شود.
این تأثیر در شبکههای موبایل بیشتر دیده میشود. اپراتورهایی که پیشتر بخشی از ترافیک خود را از طریق IPv6 یا معماری Dual Stack مدیریت میکردند، حالا ناچار شدهاند کل بار شبکه را روی IPv4 متمرکز کنند. نتیجه این وضعیت معمولاً به شکل افزایش تأخیر، کندی اولیه اتصال و قطعووصلهای مقطعی در ساعات اوج مصرف ظاهر میشود.
در بخش زیرساخت نیز حذف IPv6 باعث نزدیکتر شدن سامانهها به نقطه اشباع شده است. افزایش تعداد نشستهای همزمان IPv4 میتواند احتمال بروز Timeout، افت کیفیت اتصالهای پایدار و ناپایداری ارتباطات طولانیمدت را افزایش دهد.
تأثیر این تغییر تنها به سطح شبکه محدود نیست و در سرویسهای اینترنتی نیز دیده میشود. بسیاری از CDNها و سرویسهای ابری در شرایط عادی از IPv6 برای بهینهسازی مسیرهای ارتباطی و کاهش تأخیر استفاده میکنند. حذف این پروتکل موجب شده تمام ترافیک روی IPv4 متمرکز شود و در نتیجه مسیرهای ارتباطی شلوغتر و کمبازدهتر شوند.
این شرایط برای سرویسهای حساس به تأخیر مانند VPNها، بازیهای آنلاین و ارتباطات بلادرنگ اهمیت بیشتری دارد. وابستگی کامل به IPv4 و افزایش ترجمه آدرسها در NAT میتواند باعث کاهش کیفیت اتصال، افزایش ناپایداری و اختلال بیشتر در این سرویسها شود.
در مجموع، کاهش سهم IPv6 از بیش از ۱۲ درصد در دیماه ۱۴۰۴ به حدود ۰.۱ درصد در سال ۱۴۰۵ صرفاً یک افت آماری ساده نیست؛ بلکه نشانه یک تغییر ساختاری در معماری ترافیک اینترنت کشور است که اثر آن بهصورت مستقیم در تجربه روزمره کاربران اینترنت قابل مشاهده خواهد بود.
