بررسی وضعیت هوش مصنوعی ایران نشان میدهد کشور از نظر نیروی انسانی متخصص و ظرفیت علمی در جایگاه مناسبی قرار دارد، اما کمبود سرمایهگذاری و زیرساختهای پردازشی، مهمترین مانع رشد این صنعت محسوب میشود.
در حوزه سرمایهگذاری، ایران طی سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ تنها حدود ۸۲ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است؛ رقمی که در مقایسه با عربستان سعودی (۲۴.۲ میلیارد دلار)، امارات (۵.۲ میلیارد دلار) و ترکیه (۱.۲۸ میلیارد دلار) فاصله قابلتوجهی دارد. همچنین سرمایهگذاری خطرپذیر در هوش مصنوعی ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۶.۶ میلیون دلار برآورد شده که بسیار کمتر از کشورهای منطقه است.
از نظر زیرساخت، توان پردازشی ایران معادل ۱۷۲ پردازنده H100 انویدیا تخمین زده میشود؛ در حالی که این رقم در عربستان به بیش از ۸ هزار پردازنده میرسد. محدودیت در تأمین سختافزارهای پیشرفته و هزینههای بالای ارزی، توسعه مدلهای بزرگ هوش مصنوعی را با چالش مواجه کرده است.
با این حال، ایران در بخش سرمایه انسانی عملکرد بهتری دارد. بر اساس دادههای لینکدین، بیش از ۱۴ هزار متخصص هوش مصنوعی در کشور شناسایی شدهاند و ایران از نظر «تراکم استعدادهای هوش مصنوعی» با نرخ ۱.۳۴ درصد، رتبه نخست منطقه را در اختیار دارد؛ جایگاهی بالاتر از امارات، عربستان، ترکیه و حتی برخی کشورهای توسعهیافته.
گزارش همچنین نشان میدهد تقاضا برای نیروهای متخصص هوش مصنوعی در حال افزایش است و صنایع نرمافزار، مالی و صنعتی بیشترین جذب نیرو را دارند. با این وجود، بسیاری از شرکتها به دلیل محدودیت بودجه و کمبود زیرساخت، توان بهرهبرداری کامل از این ظرفیت انسانی را ندارند.
در مجموع، کارشناسان معتقدند بزرگترین چالش هوش مصنوعی ایران شکاف میان «استعداد انسانی» و «سرمایه و زیرساخت» است. به باور آنها، افزایش سرمایهگذاری، توسعه مراکز پردازشی و حمایت مؤثر از شرکتهای دانشبنیان میتواند مسیر رشد اقتصاد هوش مصنوعی در کشور را هموار کند.
