بزرگترین باتری شنی جهان که خرداد ۱۴۰۴ در فنلاند وارد مدار شد، نخستین سال فعالیت خود را با نتایجی فراتر از انتظار پشت سر گذاشت. دادههای عملیاتی این سامانه نشان میدهد فناوری ذخیرهسازی حرارتی مبتنی بر ماسه میتواند گزینهای جدی و پایدار برای مدیریت انرژیهای تجدیدپذیر باشد.
فناوری باتری شنی چگونه کار میکند؟
باتری شنی فنلاند یک سامانه ذخیرهسازی حرارتی در مقیاس بزرگ است که درون یک استوانه فولادی عایقشده به ارتفاع ۱۳ متر و قطر ۱۵ متر جای گرفته است. حدود ۲۰۰۰ تن سنگ صابون خردشده پُر کننده این سازه است؛ نوعی سنگ دگرگونی که به دلیل ظرفیت بالا در جذب و نگهداری گرما برای این کاربرد انتخاب شده است.
در این سیستم، انرژی مازاد تولیدشده از منابع بادی و خورشیدی از طریق لولههایی در بستر سنگی جریان مییابد و به صورت گرما ذخیره میشود. این گرما میتواند ساعتها، روزها یا حتی هفتهها در سامانه باقی بماند و در زمان نیاز به شکل آب داغ، بخار یا هوای گرم برای گرمایش شهری یا مصارف صنعتی آزاد شود.
عملکرد فراتر از انتظار در نخستین سال
این پروژه در شهر پورناینن، نزدیکی هلسینکی، توسط شرکت انرژی لوویسان لَمپو با همکاری پولار نایت انرژی اجرا شده است. میکو پاجانن، مدیرعامل این شرکت، از نتایج سال اول ابراز رضایت کرد و گفت که فرایند راهاندازی بسیار روان بود و سیستم در تمام مدت بدون وقفه به تأمین گرمایش منطقه ادامه داد.
عملکرد این سامانه در نخستین سال بهرهبرداری شامل موارد زیر است: راندمان بالاتر از ۸۵ درصد، پایداری کامل در تأمین گرمایش منطقهای بدون هیچ وقفهای، کاهش ۷۰ درصدی انتشار گازهای گلخانهای، کاهش ۶۰ درصدی مصرف زیستتوده و حذف کامل مصرف نفت در سیستم گرمایشی. در فصل تابستان، سامانه توانسته تقریباً یک ماه و در زمستان حدود یک هفته از نیاز گرمایشی شهر را تأمین کند.
سپر حفاظتی در برابر نوسانات بازار انرژی
یکی از مهمترین چالشهای انرژیهای تجدیدپذیر، وابستگی آنها به شرایط جوی و نوسان تولید است. باتری شنی با پُر کردن شکاف زمانی میان تولید و مصرف، این ضعف ساختاری را تا حد زیادی برطرف میکند.
سائولی آنتیلا از شرکت کاپمن اینفرا که در این پروژه سرمایهگذاری کرده، توضیح داد که هدف اولیه کاهش وابستگی به یک منبع سوخت بوده است. وی با اشاره به نوسانات شدید بازار انرژی گفت که در برخی دورهها توانستند برق مورد نیاز برای شارژ سیستم را با قیمتی ۷۰ تا ۸۰ درصد پایینتر از میانگین بازار تأمین کنند و در بعضی ماهها این اختلاف حتی از ۹۰ درصد هم فراتر رفت.
پرسش اصلی؛ توسعهپذیری در مقیاس بزرگتر
با موفقیت نخستین سال، پرسش اصلی حالا به قابلیت گسترش این فناوری در شهرهای بزرگتر و شبکههای پیچیدهتر انرژی مربوط میشود. اینکه باتریهای شنی بتوانند از یک راهحل موفق اما محدود به فناوریای مقیاسپذیر در سطح ملی و بینالمللی تبدیل شوند، مسئلهای است که آینده این فناوری را رقم خواهد زد.
