فناوری رایانش کوانتومی مایکروسافت بار دیگر در کانون توجه جامعه علمی قرار گرفته است. انتشار یک پژوهش جدید در نشریه معتبر Nature، ادعاهای این شرکت درباره دستیابی به کیوبیتهای توپولوژیک در تراشههای سری Majorana را با تردیدهای جدی مواجه کرده و بحث تازهای را درباره آینده پروژه کوانتومی مایکروسافت به راه انداخته است.
ماجرا از آنجا آغاز شد که هنری لگ، فیزیکدان دانشگاه سنت اندروز، با بررسی مجدد دادههای منتشرشده توسط مایکروسافت به این نتیجه رسید که شواهد ارائهشده برای اثبات وجود یک کیوبیت توپولوژیک کارآمد کافی نیست. او در مقاله خود استدلال میکند که نتایج بهدستآمده لزوماً وجود ذرات مایورانا یا کیوبیتهای توپولوژیک را ثابت نمیکنند.
مایکروسافت در بهمن ۱۴۰۳ از تراشه کوانتومی Majorana 1 رونمایی کرده بود و آن را یکی از مهمترین دستاوردهای خود در مسیر توسعه رایانههای کوانتومی مقیاسپذیر معرفی کرد. این شرکت بعدها در رویداد Build از نسل دوم این فناوری با نام Majorana 2 نیز پرده برداشت و بر ادامه مسیر توسعه آن تأکید کرد.
فناوری مورد استفاده مایکروسافت بر پایه یک سیم بسیار باریک از جنس ایندیوم آرسناید قرار دارد که روی یک ابررسانا ساخته شده است. هدف این شرکت ذخیره اطلاعات در ذراتی موسوم به «مایورانا» است؛ ذراتی که از دید بسیاری از نظریهپردازان میتوانند پایهای برای ساخت کیوبیتهای توپولوژیک باشند.
مزیت اصلی این نوع کیوبیتها در مقایسه با فناوریهای متداول، کاهش چشمگیر نرخ خطا در محاسبات کوانتومی عنوان میشود. در صورت موفقیت، این رویکرد میتواند نسبت به معماریهای مبتنی بر مدارهای ابررسانا که شرکتهایی مانند IBM روی آنها کار میکنند، عملکرد پایدارتری ارائه دهد.
با این حال، هنری لگ معتقد است آنچه مایکروسافت بهعنوان نشانهای از وجود ذرات مایورانا معرفی کرده، ممکن است در واقع ناشی از تشکیل نقاط کوانتومی (Quantum Dots) در ساختار تراشه باشد. به گفته او، این پدیده نمیتواند مبنای مناسبی برای ساخت رایانههای کوانتومی عملی باشد. وی همچنین مایکروسافت را به انتخاب گزینشی دادهها در فرآیند تحلیل نتایج متهم کرده است.
در مقابل، تیم رایانش کوانتومی مایکروسافت به این انتقادها واکنش نشان داده و در پاسخ منتشرشده در همان نشریه اعلام کرده است که این پژوهش چالش علمی تعیینکنندهای برای نتایج آنها ایجاد نمیکند. چتان نایاک، سرپرست تیم کوانتومی مایکروسافت، تأکید کرده که این شرکت به یافتههای خود اطمینان کامل دارد و همچنان به نقشه راه تعیینشده برای توسعه فناوریهای کوانتومی پایبند است.
این اختلاف نظر در حالی مطرح میشود که مایکروسافت هدفگذاری کرده تا سال ۲۰۲۹ نخستین رایانه کوانتومی مقیاسپذیر خود را توسعه دهد. با وجود این، منتقدان معتقدند مستندات فنی مربوط به تراشه Majorana 2 نیز همچنان با همان پرسشها و ابهاماتی روبهرو است که پیشتر درباره نسل اول این فناوری مطرح شده بود.
در نهایت، فارغ از اینکه کدام دیدگاه به واقعیت نزدیکتر باشد، این مناقشه نشان میدهد مسیر دستیابی به رایانش کوانتومی پایدار و تجاری همچنان با چالشهای علمی بزرگی همراه است و جامعه پژوهشی هنوز درباره برخی از مهمترین ادعاهای این حوزه به اجماع نرسیده است.
