با افزایش دمای هوا در نقاط مختلف کشور، خاموشیهای برنامهریزیشده بار دیگر به یکی از چالشهای اصلی شهروندان تبدیل شده است. قطعی برق در بسیاری از مناطق تنها به خاموش شدن وسایل برقی محدود نمیشود و در ساختمانهایی که تأمین آب به پمپهای برقی وابسته است، همزمان جریان آب نیز قطع میشود؛ موضوعی که مشکلات روزمره خانوارها را دوچندان کرده است.
همزمان با آغاز فصل تابستان و رشد قابلتوجه مصرف برق، شبکه سراسری برق ایران بار دیگر با ناترازی میان تولید و مصرف مواجه شده و خاموشیهای چندساعته در بسیاری از استانها از سر گرفته شده است.
در روز پنجشنبه ۴ تیر، اهواز با ثبت دمای ۴۳ درجه سانتیگراد در فهرست گرمترین نقاط جهان قرار گرفت. در همین روز، دمای هوا در تهران به ۳۵ درجه، اصفهان و شیراز به ۳۶ درجه، کرمان به ۳۷ درجه، بندرعباس و زاهدان به ۳۸ درجه و همدان به ۳۲ درجه سانتیگراد رسید؛ افزایش دمایی که مصرف سیستمهای سرمایشی را به شکل محسوسی بالا برده است.
خاموشیها تنها به مناطق گرمسیر محدود نیست و گزارشهای متعددی از قطع برق در استانهای شمالی کشور نیز منتشر شده است؛ مناطقی که گرمای هوا با رطوبت بالا همراه است و تحمل قطعی برق را دشوارتر میکند.
یکی از مهمترین پیامدهای خاموشیها، قطع همزمان آب در بسیاری از مجتمعهای مسکونی است. در ساختمانهایی که انتقال آب به طبقات از طریق پمپهای برقی انجام میشود، با قطع برق، آب نیز از دسترس خارج میشود و ساکنان با مشکلات مضاعفی روبهرو میشوند.
در همین حال، تازهترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد ناترازی برق در تابستان ۱۴۰۵ همچنان یکی از جدیترین چالشهای صنعت انرژی کشور خواهد بود. بر اساس این گزارش، در سناریوی واقعبینانه شبکه برق با کمبود حدود ۱۳ هزار مگاواتی روبهرو میشود؛ رقمی که در خوشبینانهترین برآورد ۱۰ هزار مگاوات و در بدترین حالت تا ۱۸ هزار مگاوات نیز میتواند افزایش یابد.
این گزارش همچنین تأکید میکند که وابستگی بیش از ۹۰ درصدی تولید برق کشور به نیروگاههای حرارتی، در کنار محدودیت تأمین سوخت، لزوم توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و اجرای برنامههای مدیریت مصرف را بیش از گذشته نمایان کرده است.
وضعیت پایتخت نیز تفاوت چندانی با سایر مناطق ندارد. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران اعلام کرده است که نیاز مصرف برق تهران حدود ۱۵ هزار مگاوات برآورد میشود، اما در شرایط فعلی تنها بین ۱۰ تا ۱۱ هزار مگاوات برق تأمین میشود؛ موضوعی که از کمبود حدود ۴ هزار مگاواتی برق در پایتخت حکایت دارد.
از سوی دیگر، مدیران صنعت برق از افزایش حدود ۴ هزار و ۵۰۰ مگاواتی مصرف برق کشور نسبت به سال گذشته خبر دادهاند؛ افزایشی که فشار مضاعفی بر شبکه سراسری وارد کرده است.
کارشناسان معتقدند مشکلات ساختاری، کمبود سرمایهگذاری و بدهیهای انباشته دولت به صنعت برق از مهمترین عوامل شکلگیری بحران فعلی هستند. به باور آنها، این مسائل طی سالهای گذشته روند توسعه زیرساختهای تولید و انتقال برق را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
اگرچه وزارت نیرو توسعه نیروگاههای خورشیدی را یکی از راهکارهای اصلی برای کاهش ناترازی برق معرفی میکند، اما بسیاری از کارشناسان بر این باورند که این پروژهها در کوتاهمدت توان جبران کسری چندین هزار مگاواتی شبکه برق را نخواهند داشت.
فرسودگی شبکه انتقال، محدودیت منابع مالی، کندی اجرای پروژههای توسعهای و رشد مداوم مصرف برق همچنان از مهمترین موانع عبور از بحران خاموشیها محسوب میشوند.
در شرایطی که موج گرمای تابستان در سراسر کشور شدت گرفته است، میلیونها شهروند بار دیگر با چرخهای تکراری روبهرو شدهاند؛ چرخهای که از افزایش دما آغاز میشود، با خاموشی برق ادامه پیدا میکند و در بسیاری از مناطق با قطع آب، اختلال در زندگی روزمره و افزایش هزینههای خانوار همراه میشود.
