سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران از مشارکت این تیم در روند بررسی و تدوین یکی از مهمترین اسناد راهبردی سازمان ملل متحد در حوزه حملونقل خبر داد؛ سندی که آینده فناوریهایی مانند خودروهای خودران، هوش مصنوعی، گمرکهای هوشمند و کریدورهای دیجیتال را ترسیم میکند و بسیاری از مفاد آن اکنون در کشورهای مختلف وارد مرحله اجرا شده است.
به گزارش ایسنا، همزمان با حرکت سریع جهان به سمت توسعه حملونقل هوشمند، لجستیک دیجیتال و استفاده گسترده از هوش مصنوعی در مدیریت زنجیره تأمین، سازمان ملل متحد نیز طی سالهای اخیر چارچوبهای حقوقی، فنی و سیاستی لازم برای این تحول را تدوین کرده است. یکی از مهمترین دستاوردهای این روند، تصویب راهبرد جهانی کاهش انتشار گازهای گلخانهای در بخش حملونقل و توسعه زیرساختهای هوشمند در هشتادوششمین اجلاس کمیته حملونقل داخلی سازمان ملل متحد بود؛ سندی که امروز مبنای بسیاری از پروژهها و مقررات مرتبط با خودروهای خودران، سامانههای حملونقل هوشمند و تجارت دیجیتال در کشورهای مختلف جهان محسوب میشود.
امیرعباس محمدی کوشکی، سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران، با اشاره به حضور این تیم در فرآیند بررسی و تدوین این سند راهبردی گفت که این سند در سال ۲۰۲۴ میلادی (۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ شمسی) طی چندین نشست تخصصی با مشارکت دولتها، سازمانهای بینالمللی و نهادهای تخصصی تدوین و تصویب شد و اکنون بسیاری از کشورها برنامههای اجرایی خود را بر اساس مفاد آن تنظیم کردهاند.
به گفته وی، توسعه خودروهای خودران، هوشمندسازی گمرکها، گسترش خودروهای برقی و استفاده از فناوریهای نوین در مدیریت حملونقل از جمله مهمترین محورهایی هستند که با استناد به این سند در کشورهای مختلف در حال اجرا هستند.
محمدی کوشکی با اشاره به حضور تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران در هشتادوششمین اجلاس کمیته حملونقل داخلی سازمان ملل متحد (UNECE Inland Transport Committee) اظهار کرد که این حضور در کنار سازمانهای بینالمللی و نهادهای تخصصی، یکی از رویدادهای مهم در حوزه دیپلماسی علمی و فناوری ایران به شمار میرود. وی یادآور شد این کمیته که از سال ۱۹۴۷ فعالیت خود را آغاز کرده، بهعنوان مهمترین مرجع سیاستگذاری حملونقل زمینی جهان شناخته میشود و بسیاری از کارشناسان از آن با عنوان «پارلمان جهانی حملونقل» یاد میکنند.
وی افزود که اجلاس هشتادوششم این کمیته از ۱ تا ۴ اسفند ۱۴۰۲ در مقر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو برگزار شد و شخصیتهایی از جمله تاتیانا مولچان، دبیر اجرایی کمیسیون اقتصادی اروپا، ژان تود، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل در ایمنی جادهای و یانگ تائه کیم، دبیرکل مجمع بینالمللی حملونقل OECD در آن حضور داشتند. همچنین سازمانهایی مانند سازمان جهانی گمرک، اتحادیه بینالمللی حملونقل جادهای، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل، اتحادیه بینالمللی راهآهنها و سازمان بینالمللی کار نیز در این فرآیند مشارکت داشتند.
سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران با اشاره به اینکه این کمیته بر حدود ۶۰ کنوانسیون و ابزار حقوقی بینالمللی نظارت میکند، گفت اسنادی مانند کنوانسیون TIR، موافقتنامه ADR، کنوانسیون ATP، موافقتنامه AETR، کنوانسیون وین ۱۹۶۸ و مجموعه مقررات بینالمللی خودرو از مهمترین اسناد تحت مدیریت این نهاد هستند.
به گفته محمدی کوشکی، محور اصلی اجلاس سال ۲۰۲۴، «اقدام اقلیمی و حرکت به سوی حملونقل کمکربن تا افق ۲۰۵۰» بود و مهمترین دستاورد آن، تصویب نخستین نقشه راه جهانی برای کاهش تدریجی انتشار گازهای گلخانهای در حوزه حملونقل داخلی محسوب میشود.
وی تأکید کرد این سند مسیر آینده حملونقل جهان را در حوزههایی مانند زیرساخت، فناوری، انرژی، لجستیک و مقررات مشخص میکند و از همین رو یکی از مهمترین اسناد راهبردی حملونقل در سالهای اخیر به شمار میرود.
محمدی کوشکی همچنین با اشاره به سند رسمی ECE/TRANS/344 گفت موضوعاتی مانند حملونقل هوشمند، دیجیتالیسازی اسناد تجاری، توسعه سامانه eTIR، افزایش تابآوری شبکههای حملونقل، لجستیک چندوجهی، توسعه حملونقل ریلی، کاهش آلایندگی، ایمنی جادهای، تسهیل تجارت فرامرزی و بهرهگیری از فناوریهای نوین در این سند مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته وی، یکی از مهمترین بخشهای این سند به فناوریهای نوظهور اختصاص دارد و موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، خودروهای متصل، سامانههای رانندگی خودکار، امنیت سایبری، تبادل داده، کلانداده، رانندگی از راه دور و زیرساختهای هوشمند در آن جایگاه ویژهای دارند.
سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران با اشاره به روند اجرای این سیاستها در کشورهای مختلف اظهار کرد که طی دو سال گذشته بسیاری از این برنامهها از مرحله سیاستگذاری عبور کردهاند. اتحادیه اروپا مقررات جدید سامانههای پیشرفته کمکراننده را بر اساس استانداردهای سازمان ملل اجرایی کرده و همزمان چارچوبهای قانونی خودروهای خودران را توسعه داده است. همچنین آلمان توسعه تجاری سامانههای رانندگی خودکار سطح سه را دنبال میکند و سوئیس نیز از سال ۲۰۲۵ میلادی (۱۴۰۴ شمسی) استفاده از بخشی از قابلیتهای رانندگی خودکار را مجاز اعلام کرده است.
وی در ادامه به توسعه کریدورهای دیجیتال در کشورهای منطقه اشاره کرد و گفت ترکیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ازبکستان و دیگر اعضای سازمان کشورهای ترک، اجرای سامانه eTIR و ایجاد کریدورهای دیجیتال را با هدف حذف اسناد کاغذی، افزایش امنیت، تسهیل تبادل اطلاعات و کاهش زمان ترخیص کالا آغاز کردهاند.
محمدی کوشکی تأکید کرد این تحولات برای ایران نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا موقعیت ژئوپلیتیکی کشور در مسیر کریدورهای بینالمللی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب، نقش مهمی در آینده تجارت، ترانزیت، لجستیک و اقتصاد دیجیتال ایفا میکند.
وی افزود عضویت ایران در کنوانسیون TIR و برخورداری از ظرفیتهای گسترده ترانزیتی، ضرورت همگامسازی با استانداردهای بینالمللی، توسعه زیرساختهای هوشمند، استفاده از هوش مصنوعی و دیجیتالیسازی فرآیندهای حملونقل را بیش از پیش نمایان کرده است.
سرپرست تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران در پایان خاطرنشان کرد که حضور یک نهاد ایرانی در اسناد رسمی سازمان ملل، تنها ثبت نام در فهرست شرکتکنندگان نیست، بلکه نشاندهنده حضور ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور در فرآیندهایی است که آینده حملونقل هوشمند، خودروهای خودران، شهرهای هوشمند، لجستیک دیجیتال و اقتصاد کمکربن جهان را شکل میدهند. وی تأکید کرد بهرهگیری از توان شرکتهای دانشبنیان، دانشگاهها و اکوسیستم نوآوری کشور میتواند نقش مهمی در توسعه زیرساختهای هوشمند و ارتقای جایگاه ایران در شبکههای ترانزیتی و اقتصاد دیجیتال منطقه ایفا کند.