بسیاری از کاربران تصور میکنند با فعالکردن حالت ناشناس مرورگر (Incognito)، فعالیتهای اینترنتی آنها از همه پنهان میشود؛ اما این قابلیت بیشتر برای حذف ردپای محلی روی دستگاه طراحی شده است و شما را از ارائهدهنده اینترنت، مدیر شبکه یا وبسایتهایی که بازدید میکنید، ناشناس نمیکند.
تصور کنید وارد یک فروشگاه شوید، کلاه و عینک آفتابی بزنید و بعد تصور کنید دیگر هیچکس نمیتواند شما را شناسایی کند. درحالیکه دوربینهای فروشگاه، کارکنان و حتی افرادی که از بیرون شما را میبینند، همچنان میتوانند فعالیتتان را مشاهده کنند. Incognito نیز تقریباً چنین نقشی در دنیای دیجیتال دارد.
این قابلیت بیشتر شبیه پاککردن ردپای مرور وب از روی همان دستگاهی است که با آن به اینترنت متصل شدهاید، نه ابزاری برای نامرئیشدن در اینترنت.
حالت ناشناس مرورگر چه چیزی را تغییر میدهد؟
حالت ناشناس در مرورگرهایی مانند کروم، یک محیط مرور جداگانه ایجاد میکند که دادههای مشخصی را پس از بستهشدن پنجره ناشناس روی دستگاه نگه نمیدارد.
مهمترین تغییرات شامل موارد زیر است:
- ذخیرهنشدن تاریخچه مرور: صفحاتی که در حالت ناشناس باز میکنید، در History مرورگر ثبت نمیشوند.
- حذف کوکیها و دادههای سایت: دادههای موقتی سایتها پس از بستهشدن تمام پنجرههای ناشناس حذف میشوند.
- ذخیرهنشدن اطلاعات فرمها: اطلاعات واردشده در فرمها، مانند برخی نامهای کاربری و دادههای تکمیل خودکار، برای استفاده بعدی در حالت عادی مرورگر ذخیره نمیشوند.
بنابراین، اگر لپتاپ یا گوشی خود را با شخص دیگری به اشتراک میگذارید، حالت ناشناس میتواند مانع مشاهده بخش قابلتوجهی از سابقه مرور شما توسط آن فرد شود.
بااینحال، این موضوع را نباید با ناشناسماندن در اینترنت اشتباه گرفت. اطلاعات همچنان از دستگاه شما به شبکه و سپس سرورهای مقصد منتقل میشوند.
حالت ناشناس شما را از چه کسانی پنهان میکند؟
مهمترین کاربرد Incognito، جلوگیری از باقیماندن برخی اطلاعات روی همان دستگاه است. برای مثال، اگر اعضای خانواده به لپتاپ مشترک دسترسی دارند، پس از بستن پنجره ناشناس نمیتوانند فهرست سایتهایی را که در آن نشست باز کردهاید از طریق History مرورگر مشاهده کنند.
این ویژگی در موقعیتهای مختلف کاربرد دارد:
خرید هدیه یا جستوجوی خصوصی
اگر قصد خرید هدیه دارید یا درباره موضوعی جستوجو میکنید که نمیخواهید سایر کاربران دستگاه آن را ببینند، استفاده از حالت ناشناس میتواند از باقیماندن تاریخچه و برخی دادههای محلی جلوگیری کند.
ورود موقت به حساب در دستگاه دیگران
اگر مجبور شوید از رایانه شخص دیگری برای ورود به ایمیل یا یک حساب کاربری استفاده کنید، حالت ناشناس کمک میکند اطلاعات نشست و دادههای موقت پس از بستن پنجره روی آن دستگاه باقی نماند.
جستوجوی موضوعات شخصی
برای جستوجوی موضوعاتی که نمیخواهید در تاریخچه مرورگر یا پیشنهادهای محلی مرورگر باقی بمانند نیز Incognito کاربردی است.
اما در تمام این موارد، مزیت اصلی حالت ناشناس محلی است؛ یعنی از افرادی که بعداً به همان دستگاه دسترسی دارند محافظت میکند، نه از تمام بازیگران موجود در مسیر ارتباط اینترنتی.
چه کسانی فعالیت شما را در حالت ناشناس میبینند؟
وقتی درخواست اینترنتی از دستگاه شما خارج میشود، Incognito دیگر نمیتواند مسیر داده را پنهان کند. در نتیجه، چند گروه همچنان میتوانند اطلاعاتی درباره فعالیت آنلاین شما داشته باشند.
۱. ارائهدهنده اینترنت
شرکت ارائهدهنده خدمات اینترنت یا ISP میتواند اطلاعاتی درباره ارتباطات شبکه شما مشاهده کند. حالت ناشناس این دادهها را رمزگذاری نمیکند و آدرس IP شما را نیز تغییر نمیدهد.
البته در وبسایتهایی که از HTTPS استفاده میکنند، محتوای دقیق ارتباط رمزگذاری میشود؛ بنابراین نباید تصور کرد ISP لزوماً متن صفحات، گذرواژهها یا محتوای همه ارتباطات HTTPS را میبیند. بااینحال، حالت ناشناس بهخودیخود حریم خصوصی شبکه را افزایش نمیدهد.
۲. مدیران شبکه
اگر از اینترنت شرکت، دانشگاه، مدرسه یا یک شبکه وایفای عمومی استفاده میکنید، مدیر شبکه همچنان میتواند اطلاعاتی درباره ارتباطات دستگاه شما در اختیار داشته باشد.
Incognito باعث نمیشود ترافیک اینترنت از دید روترها، فایروالها یا سامانههای نظارت شبکه ناپدید شود.
۳. وبسایتهایی که بازدید میکنید
سایت مقصد نیز همچنان میتواند اطلاعاتی مانند آدرس IP، نوع مرورگر، سیستمعامل و برخی مشخصات فنی دستگاه را دریافت کند.
مهمتر اینکه اگر در حالت ناشناس وارد حساب کاربری خود شوید، ناشناسبودن شما عملاً بسیار محدودتر میشود. برای مثال، اگر در یک وبسایت با حساب شخصی خود وارد شوید، آن سرویس میتواند فعالیت انجامشده در همان حساب را به هویت کاربری شما مرتبط کند.
۴. سرویسهای تحلیل و تبلیغات
حالت ناشناس جلوی تمام روشهای ردیابی وب را نمیگیرد. وبسایتها همچنان میتوانند از ابزارهای تحلیل، اسکریپتهای شخص ثالث و روشهای مختلف اندازهگیری رفتار کاربر استفاده کنند.
در سالهای گذشته نیز نحوه توضیح قابلیت Incognito گوگل محل بحثهای حقوقی بوده است. در نتیجه، باید میان «ذخیرهنشدن اطلاعات روی دستگاه» و «جلوگیری از ردیابی در اینترنت» تفاوت قائل شد.
تفاوت Incognito با VPN و Tor چیست؟
حالت ناشناس، VPN و شبکه Tor اهداف یکسانی ندارند و نمیتوان آنها را جایگزین یکدیگر دانست.
| قابلیت | حالت ناشناس | VPN | Tor |
|---|---|---|---|
| حذف تاریخچه محلی | بله | به تنظیمات بستگی دارد | بله |
| تغییر IP قابل مشاهده برای سایت | خیر | بله | بله |
| ایجاد تونل رمزگذاریشده بین دستگاه و سرویس | خیر | بله | بله |
| پنهانکردن مقصدهای اینترنتی از ISP | خیر | تا حد زیادی بله | تا حد زیادی بله |
| مقابله با برخی روشهای ردیابی | محدود | محدود | بسیار بیشتر |
البته VPN نیز به معنی ناشناسبودن مطلق نیست. با استفاده از VPN، بخشی از اعتماد از ISP به ارائهدهنده VPN منتقل میشود و نوع سرویس، سیاست ثبت دادهها و شیوه پیکربندی آن اهمیت زیادی دارد.
Tor نیز با مسیریابی چندمرحلهای طراحی شده است تا شناسایی مبدأ ارتباط دشوارتر شود، اما این شبکه نیز برای همه فعالیتها و سناریوها گزینه ایدئالی نیست.
برای حفظ حریم خصوصی واقعی در اینترنت چه کنیم؟
اگر هدف فقط این است که تاریخچه مرور وب روی لپتاپ یا گوشی باقی نماند، حالت ناشناس مرورگر ابزار مناسبی است. اما اگر هدف، کاهش ردیابی آنلاین و افزایش حریم خصوصی در برابر شبکه و وبسایتها باشد، Incognito بهتنهایی کافی نیست.
در چنین شرایطی میتوان از مرورگرهای متمرکز بر حریم خصوصی مانند Brave یا Tor Browser و موتورهای جستوجوی حریمخصوصیمحور مانند DuckDuckGo استفاده کرد. برای مخفیکردن IP از مقصد و ایجاد یک مسیر رمزگذاریشده میان دستگاه و سرور VPN نیز میتوان از یک سرویس VPN معتبر استفاده کرد.
در نهایت، مهمترین نکته این است که حالت ناشناس معادل حالت نامرئی نیست. Incognito عمدتاً کمک میکند سابقه و دادههای موقتی روی دستگاه شما باقی نماند؛ اما ISP، مدیر شبکه، وبسایت مقصد و سرویسهای آنلاین همچنان میتوانند بسته به شرایط، اطلاعاتی درباره فعالیت اینترنتی شما دریافت کنند.