گزارش رویترز از استفاده ارتش آمریکا از شبکه ماهوارهای استارلینک در عملیات پهپادی علیه ایران، ابعاد تازهای از نقش زیرساختهای فضایی اسپیسایکس در عملیات نظامی را آشکار کرده است. بر اساس این گزارش، پهپادهای انتحاری LUCAS برای ارتباط و انتقال داده در جریان عملیات به پایانههای استارلینک و استارشیلد متکی بودهاند؛ موضوعی که در کنار وابستگی فزاینده پنتاگون به زیرساختهای اسپیسایکس، اختلاف مالی میان دو طرف را نیز برجسته کرده است.
بر اساس گزارش اختصاصی رویترز که با استناد به پنج منبع آگاه و اسناد مرتبط منتشر شده، پهپادهای LUCAS آمریکا در عملیات علیه ایران از ارتباطات ماهوارهای استارلینک برای هدایت و انتقال اطلاعات استفاده کردهاند. این پهپادهای انتحاری میتوانند در محدوده هدف به پرواز ادامه دهند و پس از شناسایی هدف، به سمت آن حرکت کنند.
LUCAS در برخی گزارشها بهعنوان نمونهای آمریکایی از پهپادهای انتحاری مشابه شاهد معرفی شده است. استفاده از ارتباطات ماهوارهای در چنین سامانههایی میتواند اهمیت عملیاتی زیادی داشته باشد؛ بهویژه در مناطقی که زیرساختهای ارتباطی زمینی بر اثر درگیری آسیب دیده یا دسترسی به شبکههای معمول محدود شده است.
استارلینک چه نقشی در عملیات پهپادی داشت؟
پایانههایی که پنتاگون در این عملیات استفاده کرده، صرفاً تجهیزات تجاری معمولی استارلینک نبودهاند. اسپیسایکس از سال ۲۰۲۳ نسخه نظامی خدمات ماهوارهای خود را با نام Starshield در اختیار وزارت دفاع آمریکا قرار داده است.
استارشیلد برای کاربردهای دولتی و نظامی طراحی شده و براساس گزارشهای منتشرشده، پایانههای آن میتوانند به ماهوارههای تجاری استارلینک و همچنین یک منظومه اختصاصیتر و امنتر متصل شوند.
یکی از منابع آگاه به رویترز گفته است که هنگام آغاز حملات آمریکا به ایران، پایانههای استارشیلد در بیش از ۱۲ سامانه پهپادی مورد استفاده قرار داشتند.
بنابراین نقش این فناوری را نمیتوان صرفاً به ارائه اینترنت ماهوارهای محدود کرد. چنین شبکهای میتواند بهعنوان یک لایه ارتباطی برای انتقال داده میان سامانههای بدونسرنشین و مراکز کنترل مورد استفاده قرار گیرد.
اختلاف ۵ هزار دلاری و ۲۵ هزار دلاری بر سر هزینه اتصال
یکی از بخشهای قابلتوجه گزارش رویترز به اختلاف میان اسپیسایکس و پنتاگون درباره هزینه استفاده از این خدمات مربوط میشود.
طبق این گزارش، ارتش آمریکا برای هر اتصال پایانه حدود ۵ هزار دلار پرداخت میکرد، درحالیکه اسپیسایکس معتقد بود نحوه استفاده عملیاتی پهپادهای LUCAS با سطح خدماتی مطابقت دارد که هزینه آن حدود ۲۵ هزار دلار است.
پنتاگون در ابتدا با این افزایش قیمت موافق نبود. استدلال ارتش آمریکا این بود که تعرفه ۲۵ هزار دلاری برای هواپیماهای سرنشیندار در نظر گرفته شده و منطقی نیست همان هزینه برای پهپادهای انتحاری دریافت شود؛ بهخصوص که چنین پهپادهایی ممکن است تنها برای چند دقیقه یا چند ساعت به اتصال نیاز داشته باشند.
بااینحال، در نهایت افزایش هزینه پذیرفته شد و در نتیجه، هزینه عملیاتی هر پهپاد LUCAS نیز افزایش پیدا کرد.
واکنش ایلان ماسک به گزارش رویترز
ایلان ماسک پس از انتشار گزارش رویترز، ادعاهای مطرحشده درباره اختلاف بر سر تعرفهها را رد کرد. او همچنین استفاده نظامی از نسخه غیرنظامی استارلینک را مغایر با شرایط استفاده از این سرویس دانست.
ماسک در ادامه توضیح داد که انتقاد او متوجه شرکت سازنده پهپادهای انتحاری بوده است، نه پنتاگون.
این واکنش اهمیت یک تفکیک را نشان میدهد: استارلینک تجاری و استارشیلد نظامی دو سرویس یکسان نیستند و برای بررسی نقش اسپیسایکس در عملیات نظامی آمریکا باید میان کاربردهای تجاری و سامانه نظامی این شرکت تفاوت قائل شد.
وابستگی پنتاگون به زیرساختهای ماهوارهای اسپیسایکس
گزارش رویترز همچنین نشان میدهد استفاده نظامی از زیرساختهای اسپیسایکس به پهپادهای LUCAS محدود نمیشود. براساس گزارشهای موجود، پایانههای استارشیلد در برخی سامانههای پهپادی و تجهیزات بدونسرنشین دریایی نیز به کار گرفته شدهاند.
این مسئله از منظر نظامی اهمیت قابلتوجهی دارد؛ زیرا در جنگهای مدرن و شبکهمحور، توان عملیاتی تنها به تعداد پهپادها یا قدرت تسلیحات وابسته نیست. برقراری ارتباط پایدار، انتقال داده، دریافت تصاویر و حفظ ارتباط میان تجهیزات بدونسرنشین و مراکز فرماندهی نیز میتواند بخش مهمی از توان یک نیروی نظامی باشد.
از سوی دیگر، استفاده از زیرساختهای فضایی یک شرکت تجاری در عملیات نظامی نشان میدهد مرز میان فناوریهای تجاری و زیرساختهای دفاعی بیش از گذشته در حال کمرنگشدن است. شبکههایی که در ابتدا برای ارائه خدمات ارتباطی به کاربران عادی توسعه داده شدهاند، میتوانند در شرایط جنگی به بخشی از زیرساخت ارتباطی عملیات نظامی تبدیل شوند.
بااینحال، اطلاعات عمومی موجود برای تعیین دقیق نقش استارلینک در زنجیره فرماندهی و کنترل LUCAS کافی نیست. مشخص نیست کدام بخش از مسیر ارتباطی، انتقال داده یا هدایت این پهپادها از طریق شبکه اسپیسایکس انجام میشده است؛ بنابراین نمیتوان نتیجه گرفت که تمام فرایند هدایت یا ناوبری LUCAS صرفاً به استارلینک وابسته بوده است.
