معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری در گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ از گسترش همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی خبر داد. بر اساس این گزارش، طی سال گذشته زمینه شکلگیری ۸۶۸ همکاری مؤثر میان متخصصان ایرانی مقیم خارج از کشور و مراکز علمی، پژوهشی و فناوری داخلی فراهم شده است.
نقش علم و فناوری در تقویت جایگاه ایران
به باور سیاستگذاران حوزه فناوری، در دنیای امروز قدرت کشورها بیش از هر زمان دیگری به توان علمی، فناوری و ظرفیت تبدیل دانش به ارزش اقتصادی وابسته است. در همین راستا، معاونت علمی برنامههای متعددی را برای توسعه تعاملات بینالمللی، جذب نخبگان و تقویت صادرات فناوریمحور اجرا کرده است.
گزارش منتشرشده نشان میدهد این اقدامات در پنج محور اصلی شامل توسعه زیرساختهای حقوقی، شبکهسازی نخبگان، همکاریهای پژوهشی، توسعه صادرات دانشبنیان و دیپلماسی علمی دنبال شدهاند.
۸۶۸ همکاری از طریق پلتفرم «کانکت»
یکی از مهمترین برنامههای اجراشده، توسعه پلتفرم «کانکت» (Connect) برای ارتباط متخصصان ایرانی خارج از کشور با مراکز داخلی بوده است.
براساس آمار ارائهشده، از مجموع ۸۶۸ همکاری ثبتشده در این سامانه:
- ۴۳۱ پروژه جایگزین خدمت سربازی اجرا شده است.
- ۶۳ پروژه آموزشی، پژوهشی، پسادکتری و فرصت مطالعاتی شکل گرفته است.
- ۲۱۲ شرکت دانشبنیان با مشارکت متخصصان ایجاد شدهاند.
- ۱۶۲ سخنرانی، کارگاه و برنامه تخصصی برگزار شده است.
جذب متخصصان خارجی از طریق آیکانکت
معاونت علمی همچنین از طریق پلتفرم «آیکانکت» (i-Connect) به دنبال جذب متخصصان و کارآفرینان خارجی بوده است.
در این طرح، ۶۶ پرونده همکاری مورد تأیید قرار گرفته و ۱۶۵ دفترچه اقامت ویژه برای متخصصان و کارآفرینان غیرایرانی صادر شده تا حضور آنها در زیستبوم نوآوری کشور تسهیل شود.
همکاریهای پژوهشی با چین، آلمان و ازبکستان
در بخش پژوهش و فناوری، فراخوانهای مشترکی با کشورهای چین، آلمان و ازبکستان برگزار شده که حاصل آن دریافت ۲۴۰ طرح پژوهشی مشترک بوده است.
همچنین از اعزام چهار تیم پژوهشی ایرانی به مراکز علمی معتبر جهان از جمله سینکروترون سولیل فرانسه، مرکز الترا ایتالیا و مجموعه تحقیقاتی سزامی اردن حمایت شده است.
رشد صادرات محصولات دانشبنیان
یکی دیگر از محورهای مهم گزارش، توسعه صادرات محصولات دانشبنیان است. در این بخش ۳۲۴ مورد حمایت صادراتی در سال ۱۴۰۳ و ۲۲۷ مورد در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ ثبت شده است.
از مهمترین دستاوردهای این حوزه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- راهاندازی خانه نوآوری و فناوری ایران در ونزوئلا
- افتتاح شعبه فناوری ایران در پکن
- اعطای مجوز به کارگزاران صادراتی در ترکیه، ارمنستان و کشورهای حوزه بالکان
- انتقال فناوری آلوگرفت و زنوگرفت به ازبکستان
- صادرات دستگاه دیالیز به ونزوئلا
- صادرات شبیهساز جراحی چشم به چین
- صادرات ربات جراح «سینا» به اندونزی
توسعه دیپلماسی علمی و همکاریهای بینالمللی
در حوزه دیپلماسی علمی نیز ایران همکاریهای خود را با کشورهای مختلف گسترش داده است. مشارکت در کارگروههای علم و فناوری با روسیه، ترکیه، عراق، مالزی، جمهوری آذربایجان و ونزوئلا از جمله این اقدامات به شمار میرود.
همچنین تعامل با سازمانهای بینالمللی و حضور فعال در چارچوبهایی مانند بریکس، همکاری با یونیسف و ارتباط با سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) و آنکتاد (UNCTAD) از دیگر برنامههای اجراشده در این حوزه بوده است.
برگزاری همایش نخبگان افغانستانی
معاونت علمی در بخش دیگری از برنامههای خود، نخستین همایش نخبگان علمی و فرهنگی افغانستانی مقیم ایران را در بهمن ۱۴۰۳ برگزار کرد. این رویداد با حضور ۱۳۰ نفر از نخبگان و متخصصان افغانستانی با هدف توسعه تعاملات علمی و دانشمحور برگزار شد.
بر اساس این گزارش، مجموعه اقدامات انجامشده در سال ۱۴۰۴ با هدف تقویت تعاملات علمی بینالمللی، توسعه صادرات فناوری و بهرهگیری از ظرفیت نخبگان ایرانی و خارجی در مسیر رشد اقتصاد دانشبنیان کشور دنبال شده است.