اگرچه در روزهای اخیر نشانههایی از بهبود پایداری اینترنت جهانی به چشم میخورد، اما واقعیت میدانی در شهرهای بزرگ ایران حاکی از وضعیت نگرانکنندهای در شبکههای همراه است. بررسیهای دقیق خبرگزاری سیتنا از عملکرد اینترنت موبایل در کلانشهرهای کشور نشان میدهد که مشترکان همچنان با طیف گستردهای از مشکلات نظیر کاهش محسوس سرعت دانلود و آپلود، افزایش زمان تأخیر (پینگ)، قطعیهای لحظهای و نوسانات شدید در کیفیت اتصال روبرو هستند. این در حالی است که کاربران اینترنت ثابت (ADSL و فیبرنوری) در بسیاری از مناطق، وضعیت باثباتتری را نسبت به هفتههای گذشته تجربه میکنند و شکایات آنها بهمراتب کمتر از مشترکان شبکهی همراه است.
گزارشهای دریافتی از کاربران ساکن در شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، کرج، اهواز، قم و کرمانشاه، حکایت از اوج گرفتن نارضایتیها دارد. بهویژه در ساعات اوج مصرف یعنی عصرها و شبها که ترافیک داده به حداکثر میرسد، افت کیفیت بهوضوح محسوستر میشود و کاربران از بارگذاری کند وبسایتها، اختلال در تماسهای اینترنتی و قطع و وصل شدن مکرر ارتباط داده گلایه دارند. جالب اینکه این ناپایداری بیشتر در شبکههای نسل چهارم (4G) و پنجم (5G) مشاهده میشود؛ در حالی که نسلهای قدیمیتر از الگوی نسبتاً متفاوتی پیروی میکنند.
کارشناسان حوزهی ارتباطات و فناوری اطلاعات، ریشهی این چالشها را در چند عامل ساختاری جستوجو میکنند. نخست، افزایش تصاعدی مصرف داده به واسطهی رشد استفاده از پلتفرمهای ویدئویی، اپلیکیشنهای مبتنی بر هوش مصنوعی و خدمات ابری که فشار بیسابقهای بر زیرساختهای موجود وارد کرده است. دوم، محدودیت ظرفیت سایتهای رادیویی و کمبود سرمایهگذاری در توسعه و نوسازی تجهیزات شبکه که باعث میشود شبکهی همراه نتواند پاسخگوی نیاز روزافزون مشترکان باشد. سوم، افزایش تأخیر در ارتباط با سرورهای خارجی که بهطور مستقیم بر کیفیت بازیهای آنلاین، تماسهای تصویری و ابزارهای همکاری از راه دور تأثیر منفی میگذارد.
آنچه از بررسی شکایات کاربران برمیآید، این است که مطالبهی اصلی مشترکان از اپراتورهای همراه، بسیار فراتر از رفع مشکلات مقطعی است. آنها خواستار افزایش ظرفیت شبکه، بهبود پوشش جغرافیایی، کاهش نوسانات و ارتقای کیفی پایدار خدمات هستند. کارشناسان نیز بر این باورند که تنها راهکار عملی و مؤثر در بلندمدت، افزایش چشمگیر سرمایهگذاری در زیرساختهای ارتباطی، تسریع در توسعهی شبکهی نسل پنجم، نوسازی تجهیزات فرسوده و بهکارگیری فناوریهای نوین بهینهسازی ترافیک است. بدون این اقدامات، شکاف بین میزان مصرف و کیفیت خدمات روزبهروز عمیقتر خواهد شد و فشار بر شبکههای همراه در کلانشهرها به یکی از چالشهای مزمن ارتباطی کشور تبدیل میشود.
