در دنیای امروز که فناوری با سرعت نور پیش میرود، الگوهای رفتاری و نگرشهای نسلهای جدید نیز دستخوش تغییرات بنیادین شدهاند. یکی از پدیدههای قابل توجه که در سالهای اخیر توجه بسیاری را به خود جلب کرده، کاهش چشمگیر علاقه نوجوانان به دریافت گواهینامه رانندگی است. این دگرگونی نه تنها یک ترجیح شخصی، بلکه نشانهای از تغییرات عمیقتر فرهنگی و اجتماعی به شمار میرود که در حال بازتعریف مفهوم استقلال و آزادی برای نسل جوان است.
دارا خسروشاهی، مدیرعامل سرشناس اوبر، که خود ریشهای ایرانی دارد، اخیراً به این پدیده اشاره کرده و معتقد است که نسل امروز، برخلاف گذشته، آن شور و اشتیاق قدیمی را برای نشستن پشت فرمان خودرو نشان نمیدهد. او با ذکر مثالی از زندگی شخصی خود، توضیح میدهد که حتی پسرش با وجود رسیدن به سن قانونی، گواهینامه رانندگی ندارد و ترجیح میدهد برای رفتوآمد در شهر از سرویسهای حملونقل اشتراکی مانند اوبر استفاده کند. این گفتهها زنگ خطری برای صنعت خودروسازی و البته نشانی از موفقیت روزافزون پلتفرمهای نوین حملونقل است.
آمار و ارقام نیز گفتههای خسروشاهی را تأیید میکنند. بر اساس دادههای منتشر شده توسط وزارت حملونقل ایالات متحده، در سال 2023 تنها 33 درصد از افراد زیر 19 سال دارای گواهینامه رانندگی بودهاند. این در حالی است که در سال 2003، این رقم حدود 45 درصد بوده است. این کاهش قابل توجه، به وضوح نشان میدهد که تمایل نسل جدید به رانندگی و مالکیت خودرو رو به افول است. کارشناسان بر این باورند که ظهور و گسترش بیسابقه اپلیکیشنهایی نظیر اوبر، سهم بسزایی در این تغییر نگرش داشته است. این پلتفرمها، با ارائه راهکارهای حملونقل آسان، سریع و مقرونبهصرفه، نیاز به داشتن خودرو شخصی و متعاقباً گواهینامه رانندگی را برای بسیاری از جوانان از بین بردهاند.
خسروشاهی تأکید میکند که این تحول فراتر از یک انتخاب فردی است؛ این نمادی از دگرگونی وسیعتر در ارزشها و اولویتهای نسل Z است. در گذشتهای نه چندان دور، دریافت گواهینامه رانندگی نمادی از ورود به دنیای بزرگسالان، استقلال و آزادی بیحد و مرز بود. اما برای بخش قابل توجهی از نسل جوان امروز، آزادی و استقلال تعریف متفاوتی پیدا کرده است؛ تعریف که دیگر لزوماً به داشتن خودرو شخصی و رانندگی گره نخورده است. آنها به دنبال راهحلهای منعطفتر، سبزتر و هماهنگتر با سبک زندگی دیجیتال خود هستند.
جالب توجه است که اوبر نیز در راستای پاسخگویی به نیازهای این نسل، دست به نوآوریهایی زده است. طبق گزارش بیزنساینسایدر، اوبر در سال 2023 نسخهای ویژه از اپلیکیشن خود را برای نوجوانان عرضه کرد. این نسخه به والدین اجازه میدهد تا برای فرزندان خود سفر رزرو کنند و مزایای اشتراک خود را با آنها به اشتراک بگذارند، که نشانهای از درک عمیق اوبر از نیازهای خانوادههای مدرن است. همچنین، اوبر نسخهای سادهتر از اپلیکیشن خود را نیز برای سالمندان طراحی کرده، که نشان میدهد این شرکت به دنبال ارائه خدمات حملونقل برای تمامی اقشار جامعه است.
به گفته مدیرعامل اوبر، مالکیت خودرو همچنان رقیب اصلی کسبوکار اوبر محسوب میشود. با وجود عدم وجود آمار رسمی دال بر کاهش خرید خودرو به طور مستقیم به دلیل استفاده از اوبر، روند کنونی به وضوح نشان میدهد که این اپلیکیشن توانسته است به طور موفقیتآمیزی الگوی حملونقل نسل جوان را متحول کند. این تغییر نه تنها به نفع محیط زیست است، بلکه میتواند شهرهای آینده را از معضل ترافیک و آلودگی ناشی از خودروهای شخصی نجات دهد. آیا ما در آستانه خداحافظی با دوران خودروهای شخصی و ورود به عصر نوین حملونقل هوشمند هستیم؟ زمان پاسخگو خواهد بود.
