دادگاه هلند از شرکت متا خواسته است نحوه نمایش زمانبندی (تایملاین) در فیسبوک و اینستاگرام را تغییر دهد تا گزینههای سادهتر و غیرالگوریتمی در اختیار کاربران قرار بگیرد. این تصمیم بر پایه قوانین اتحادیه اروپا در ارتباط با «قانون خدمات دیجیتال» یا DSA گرفته شده است.
چه چیزی رای دادگاه را متفاوت کرد؟
قاضیها در این پرونده نتیجه گرفتند که کاربران در هلند «به اندازهٔ کافی قادر به انتخاب آزاد و مستقل در استفاده از سیستمهای توصیهگر مبتنی بر پروفایل» نیستند. به عبارت دیگر، وقتی کاربر ترتیب نمایش را به حالت زمانی (chronological) یا گزینههای غیرپروفایلی تغییر میدهد، اپلیکیشنها نباید با بستن و باز کردن مجدد برنامه دوباره به نسخهٔ مبتنی بر الگوریتم برگردند.
پرونده از چه کسی آغاز شد و چرا اهمیت دارد؟
این شکایت توسط گروه حقوق دیجیتال هلندی «Bits of Freedom» مطرح شد. سخنگوی این گروه، مارتجه کنآپ، در واکنش گفت: «غیرقابل قبول است که چند میلیاردر آمریکایی تعیین کنند ما دنیا را چگونه ببینیم.» این موضوع به بحث گستردهتری دربارهٔ کنترل الگوریتمها بر جریان اطلاعات و آزادی انتخاب کاربران در فضای مجازی دامن زده است.
واکنش متا و پیامدهای مالی
متا اعلام کرده است که این حکم را بهچالش خواهد کشید و میگوید مسائل مرتبط با DSA باید توسط کمیسیون اروپا و نهادهای هماهنگشدهٔ اتحادیه اروپا بررسی شود، نه دادگاههای ملی. سخنگوی متا هشدار داده که چنین پروندههایی میتواند به یکپارچگی بازار دیجیتال و نظام نظارتی هماهنگ درون اتحادیه آسیب بزند.
دادگاه همچنین تهدید به اعمال جریمهای روزانه کرده است: 117,450 دلار برای هر روزی که متا از اجرای حکم سرپیچی کند، تا سقف 5.8 میلیون دلار.
DSA تا امروز چه تاثیری داشته؟
قانون خدمات دیجیتال از زمان تصویب در 2022، چالش جدی برای غولهای فناوری بوده است. کمیسیون اروپا پیشتر هم جریمههایی سنگین علیه شرکتهایی چون اپل، متا و آلفابت بهخاطر نقض مقررات DSA وضع کرده است. این قانون ابزاری برای تغییر رویهها در جهت حفظ حریم خصوصی، امنیت دادهها و حمایت از کودکان و نوجوانان بهحساب میآید.
باید منتظر چه چیزی باشیم؟
این حکم میتواند نقطهٔ عطفی باشد؛ نه فقط برای کاربران هلندی بلکه برای کل اروپا. اگر متا مجبور شود تنظیمات غیرالگوریتمی را بهصورت دائمی و واضح در اختیار کاربران قرار دهد، سایر کشورها و نهادهای نظارتی نیز ممکن است اقدامات مشابهی را دنبال کنند. از طرف دیگر، تلاش متا برای تجدیدنظر میتواند منجر به یک تقابل حقوقی-تنظیمی گستردهتر در سطح اتحادیه اروپا شود.
در نهایت، این ماجرا یادآور این است که شکل و نحوهٔ نمایش اطلاعات در پلتفرمها میتواند پیامدهای جدی سیاسی، اجتماعی و حقوقی داشته باشد — و قانونگذاریهای جدید مانند DSA عملاً دارند نقش تصمیمگیرندهای در این زمینه ایفا میکنند.
