دونالد ترامپ اعلام کرده است که دولت آمریکا به انویدیا اجازه داده تراشههای هوش مصنوعی قدرتمندتر خود را به چین و برخی کشورهای دیگر صادر کند؛ البته نه بدون شرط و شروط. این تصمیم تازه، بار دیگر توازن ظریف میان امنیت ملی آمریکا، رقابت با چین و منافع میلیارد دلاری بازار تراشههای هوش مصنوعی را در کانون توجه قرار داده است.
بر اساس گفتههای ترامپ در پلتفرم Truth Social، کاخ سفید صادرات تراشههای H200 انویدیا را برای «مشتریان تأییدشده» در چین و چند کشور دیگر مجاز دانسته است. او تأکید کرده این مجوز با «شرایطی برای حفظ امنیت ملی قوی» همراه است و دولت آمریکا ۲۵ درصد از درآمد فروش این GPUها را دریافت خواهد کرد؛ عددی که از سهم ۱۵ درصدی مطرحشده در آگوست بالاتر است.
تراشههای H200؛ یک قدم جلوتر از H20، چند قدم عقبتر از Blackwell
انویدیا پیش از این تنها اجازه فروش نسخه ضعیفتر تراشههای هوش مصنوعی خود با نام H20 را در چین داشت؛ محصولی که عمداً با محدودیتهایی طراحی شده تا با مقررات صادراتی آمریکا همخوان باشد. حالا H200 وارد میدان شده؛ تراشهای قدرتمندتر از H20، اما همچنان ضعیفتر از پرچمدار واقعی انویدیا یعنی خانواده GPUهای Blackwell.
ترامپ در توضیح این سیاست نوشته است: «این تصمیم از مشاغل آمریکایی حمایت میکند، تولید در داخل آمریکا را تقویت میکند و به نفع مالیاتدهندگان آمریکایی است.» او اضافه کرده مشتریان آمریکایی انویدیا در حال حرکت به سمت تراشههای «باورنکردنی و فوق پیشرفته» Blackwell و نسل بعدی آن Rubin هستند؛ نسلهایی که بهگفته او، اصلاً در این توافق با چین جایی ندارند.
به این ترتیب، کاخ سفید تلاش میکند خط قرمزی میان آنچه برای بازار جهانی – و حتی چین – قابل عرضه است و آنچه باید بهعنوان مزیت راهبردی در خاک آمریکا بماند، ترسیم کند. H200 در عمل میتواند نیاز مراکز داده چینی به آموزش مدلهای بزرگ هوش مصنوعی را تا حدی پاسخ دهد، اما فاصله معنادار با نسل پرچمدار Blackwell همچنان پابرجاست.
فشار سیاسی برای مهار چین و امتیاز تازه برای انویدیا
هرچند دولت ترامپ در ماه می محدودیتهای صادرات تراشههای هوش مصنوعی را تا حدی برداشت، اما ماجرا به این سادگی هم نبود. گروهی از سناتورهای آمریکایی ماه گذشته از رئیسجمهور خواستند همچنان دسترسی چین به قدرتمندترین تراشههای انویدیا را مسدود نگه دارد تا برتری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی حفظ شود.
مجوز تازه برای H200 نوعی مصالحه سیاسی و صنعتی است: واشنگتن به انویدیا اجازه میدهد از بازار بزرگ چین عقب نماند، در عین حال دسترسی به پرچمدارانی مثل Blackwell و Rubin را ممنوع میکند. این تصمیم، از نگاه بسیاری از تحلیلگران، نتیجه ماهها لابیگری و رایزنی جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، با کاخ سفید است؛ مدیری که خوب میداند بدون چراغ سبز واشنگتن، بخش بزرگی از بازار جهانیاش قفل میشود.
در سطحی عمیقتر، این کشوقوس نشان میدهد رقابت فناوری میان آمریکا و چین دیگر فقط بحث نوآوری نیست؛ ترکیبی است از ژئوپلیتیک، امنیت، زنجیره تأمین تراشه و حتی مالیات و درآمد دولتها. هر تصمیم درباره یک GPU جدید، امروز میتواند به یک ابزار فشار اقتصادی یا امتیاز دیپلماتیک تبدیل شود.
چین واقعاً این تراشهها را میخواهد؟
در ظاهر، مجوز فروش H200 به چین یک برد بزرگ برای انویدیا بهنظر میرسد. اما یک پیچ مهم در ماجرا وجود دارد: پکن در ماههای اخیر خرید بسیاری از تراشههای ساخت انویدیا را برای شرکتهای چینی محدود کرده و در عوض، آنها را به سمت استفاده از چیپهای داخلی و حمایت از زنجیره تأمین بومی سوق داده است.
یعنی چه؟ یعنی حتی اگر واشنگتن اجازه فروش بدهد و انویدیا آماده تحویل باشد، طرف چینی ممکن است آنچنان که انتظار میرود از این فرصت استفاده نکند. پکن بهدنبال کاهش وابستگی به تراشههای آمریکایی است و این دقیقاً در نقطه مقابل راهبرد واشنگتن برای حفظ اهرم فشار فناوری قرار میگیرد.
در نتیجه، این سؤال جدی مطرح است: چه مقدار از این توافق واقعاً به فروش عملی تبدیل خواهد شد؟ اگر شرکتهای چینی ترجیح دهند روی تراشههای بومی سرمایهگذاری کنند، مجوزهای صادراتی آمریکا بیشتر شبیه یک ابزار سیاسی روی کاغذ باقی میماند تا یک موج واقعی در بازار سختافزار هوش مصنوعی.
با این حال، حتی احتمال دسترسی محدود چین به تراشههایی مانند H200 میتواند در کوتاهمدت روی نقشه قدرت پردازشی جهان اثر بگذارد. هر مراکز داده یا استارتاپ چینی که بتواند این GPUها را تهیه کند، در رقابت ساخت مدلهای زبانی بزرگ، سیستمهای بینایی کامپیوتری و سرویسهای ابری هوش مصنوعی، یک گام جلوتر میایستد.
بازار جهانی هوش مصنوعی حالا باید خود را با واقعیتی جدید تطبیق دهد: تراشههای انویدیا در مرکز جنگی قرار گرفتهاند که هم به رأی سناتورها گره خورده، هم به حساب بانکی مالیاتدهندگان آمریکایی، و هم به جاهطلبی چین برای خودکفایی در دنیای نیمههادیها. در این میان، تنها چیزی که تغییر نمیکند، عطش سیریناپذیر جهان برای قدرت پردازشی بیشتر است.
