ایلان ماسک باز هم با یک جمله بزرگ خبرساز شد؛ اینبار آنقدر بزرگ که استارشیپ را همتراز مهمترین نقاط عطف «تکامل حیات» دانست. ادعایی که در نگاه اول هیجانانگیز است، اما وقتی پای واقعیت پروازهای انفجاری و برنامههای عقبافتاده وسط میآید، ماجرا پیچیدهتر میشود.
ماسک در یک گفتوگوی پادکستی با کِیتی میلر (اینفلوئنسر و همسر استیون میلر، معاون رئیس دفتر سابق دونالد ترامپ) درباره آینده پروژههای اسپیسایکس صحبت کرد و گفت «چیزهای زیادی در راه است». وقتی از او پرسیده شد «مثل چی؟»، پاسخ داد: «استارشیپ.»
او در ادامه تأکید کرد که جهان هنوز «انقلابی بودن» فناوری استارشیپ را درست درک نکرده است؛ چون بهگفته او، این نخستین طراحی موشکی است که قابلیت استفاده مجدد سریع و کامل را بهصورت جدی ممکن میکند. ایدهای که اگر روزی به شکل پایدار و عملیاتی محقق شود، میتواند هزینه پرتابها را کاهش دهد و مسیر مأموریتهای بزرگتر، از مدار زمین تا ماه و مریخ، را هموارتر کند.
ادعای «تاپ ۱۰ تکامل حیات»؛ از تکسلولی تا چندسیارهای
قسمت جنجالی صحبتهای ماسک جایی بود که استارشیپ را در مقیاسی تاریخی و حتی زیستی تعریف کرد. او گفت اگر روزی مورخان آینده به گذشته نگاه کنند، ممکن است استارشیپ را یکی از «عمیقترین اتفاقات تاریخ» بدانند. سپس با یک قیاس عجیب و پرحاشیه، از نقاط عطفی مثل پیدایش حیات تکسلولی، چندسلولی و حتی «بهدست آوردن میتوکندری» نام برد و ادعا کرد «چندسیارهای شدن حیات» هم در همین سطح و در «۱۰ تای برتر» قرار میگیرد.
این نوع روایتپردازی، سالهاست بخشی از برند شخصی ماسک شده: بزرگنمایی آیندهای که هنوز نرسیده و تبدیل پروژههای صنعتی به داستانهای حماسی. اما آیا استارشیپ واقعاً آنقدر جلوتر از زمانه است که چنین جایگاهی پیدا کند؟
واقعیت زمینی: استارشیپ هنوز با چالشهای سنگین روبهروست
نکته اینجاست که همین استارشیپ، در پرتابها و فرودهای آزمایشی بارها با شکستهای پرهزینه روبهرو شده و تصاویر انفجارهایش بهسادگی در فضای رسانهای دستبهدست میشود. در سطح پروژهای، این چالشها فقط «نمایش آزمایشی» نیستند؛ چون استارشیپ قرار بود یکی از ستونهای اصلی برنامههای ناسا برای بازگشت به ماه باشد.
طبق گزارشها و گمانهزنیهای رسانهای، همین نگرانیها باعث شده ناسا برای کاهش ریسک، گزینههای جایگزین را هم بررسی کند تا اگر برنامه استارشیپ به زمانبندی نرسید، مسیر مأموریتهای قمری متوقف نشود. در دنیای فناوری فضایی، هیجان مهم است، اما زمانبندی و قابلیت اتکا معمولاً حرف آخر را میزند.
ماسک البته در این گفتوگو اجازه نداد «واقعیتهای نامرتب» از شدت لحن پیروزمندانهاش کم کند. او بار دیگر تأکید کرد که «چندسیارهای شدن» آنقدر نقطه عطف بزرگی است که میتوان تمدنها را با آن مقایسه کرد؛ ادعایی که برای طرفدارانش الهامبخش و برای منتقدانش نمونهای از اغراق همیشگی است.
در نهایت، چندسیارهای شدن بشر—اگر واقعاً اتفاق بیفتد—بیشک یکی از بزرگترین تغییرات تاریخ خواهد بود. اما مشکل اینجاست که ماسک بیش از یک دهه است از سفر به مریخ صحبت میکند و وعدههایی داده که مدام به آیندهای نامعلوم موکول شدهاند؛ آیندهای که انگار همیشه یک قدم دورتر میرود.