کندی و افت کیفیت اینترنت در روزهای اخیر بار دیگر به دغدغه مهم کاربران تبدیل شده است؛ موضوعی که ترکیبی از حملات سایبری، محدودیتهای زیرساختی و افزایش ترافیک شبکه را در بر میگیرد. در این مطلب به دلایل محتمل کاهش سرعت اینترنت، پیامدهای حملات گسترده و راهکارهایی که میتواند تجربه کاربران را بهبود دهد میپردازیم.
چه عواملی سرعت اینترنت را کاهش میدهد؟
زمانی که کاربر درخواستی را به اینترنت میفرستد، دادهها از مسیری مشخص عبور میکنند؛ از دستگاه کاربر تا نقاط میانی شبکه و در نهایت سرور مقصد. هر گونه اختلال در هر نقطه از این زنجیره—اعم از قطعی تجهیزات، اشباع پهنای باند، یا حملات مخرب—میتواند تجربه کاربری را تحتتأثیر قرار دهد. برای مثال، اگر پهنای باند یک اپراتور به واسطه حجم زیاد ترافیک یا ترافیک ناخواسته اشغال شود، تأخیر و کاهش سرعت محسوس خواهد شد.
در ایران نیز این مشکل جدید نیست؛ طی سالهای گذشته کاربران متعدد با کندی و نارضایتی از کیفیت اینترنت ثابت و همراه مواجه بودهاند. طبق گزارش رگولاتوری، حدود 21 درصد شکایتها مربوط به تلفن همراه و 51 درصد مربوط به مشترکان پهنباند (ثابت و سیار) است، که نشاندهنده تمرکز مشکل در خدمات پهنباند است.
نقش حملات سایبری و رخدادهای اخیر
اواسط هفته گذشته مسئولان از یکی از بزرگترین حملات سایبری علیه زیرساختهای ارتباطی خبر دادند؛ حملاتی که از بیش از 120 هزار مبدأ در سراسر جهان انجام شد و یک اپراتور مشخص را هدف گرفت. با وجود تدابیر مقابلهای و اعلام دفع حمله، همزمانی این موج ناگهانی ترافیک باعث اشغال بخشی از پهنای باند کشور شد و مقطعاً کاهش سرعت یا افت کیفیت را به همراه داشت.
همچنین در اواخر آبان گزارشهایی از اختلال در سرورهای کلودفلر منتشر شد که باعث شد برخی کاربران فکر کنند مشکل ناشی از تجهیزاتی در داخل کشور نیست. معاون وزیر ارتباطات در آن زمان توصیه کرد تا کاربران تنظیمات گیرندههای خود را دستکاری نکنند تا زمان رفع مشکل کلی از سوی سرویسدهندگان.
ضعف زیرساخت و راهبرد توسعه فیبرنوری
بخشی از مشکل به توسعه ناکافی زیرساختها در سالهای گذشته بازمیگردد؛ در رتبهبندیهای جهانی، وضعیت اینترنت ثابت کشور در ردههای پایینی قرار دارد و تکیه بیش از حد بر شبکه همراه، فشار ترافیکی را افزایش داده است. به همین دلیل، توسعه فیبر نوری منازل و کسبوکارها بهعنوان یک راهبرد اساسی دنبال شده است.
تا کنون حدود 9,205,496 نفر در سراسر کشور تحت پوشش فناوری فیبر نوری قرار گرفتهاند که نشاندهنده رشد 46 درصدی پروژه است. انتظار میرود با گسترش فیبر نوری، بخش قابلتوجهی از بار ترافیکی از شبکه تلفن همراه برداشته شود؛ در نتیجه سرعت و پایداری اینترنت ثابت بهبود یافته و رضایت کاربران خانگی و کسبوکارها افزایش یابد.
چه اقداماتی در دستور کار است و کاربران چه کنند؟
وزارت ارتباطات تأکید کرده است که ارتقای کیفیت خدمات از طریق اجرای پروژههای زیرساختی در اولویت قرار دارد. همزمان، اپراتورها و رگولاتوری در حال پیگیری شکایات و برگزاری جلسات برای حل مسائل هستند. اما در سطح کاربر نیز چند اقدام ساده میتواند تجربه اینترنت را بهتر کند:
- بررسی وضعیت سرویسدهنده و اطلاع از زمانبندیهای نگهداری یا اختلال.
- استفاده از اتصال سیمی (Ethernet) بهجای وایفای در صورت نیاز به پایدارتر شدن اتصال.
- بهروزرسانی مودم/روتر و بررسی تنظیمات QoS برای اولویتبندی ترافیک مهم.
- در صورت امکان، انتقال به بستهها یا سرویسهای مبتنی بر فیبر نوری برای اینترنت ثابت پایدارتر.
آیا همه این مشکلات به حملات سایبری بازمیگردد؟ خیر؛ حملات بخشی از مسئله است اما ضعف زیرساخت، افزایش مصرف داده و مشکلات بینالمللی جابهجایی ترافیک نیز نقش تعیینکنندهای دارند. بنابراین حل تدریجی و چندجانبه—از بهینهسازی شبکه تا سرمایهگذاری در فیبر نوری—لازم است.
در نهایت، با ادامه پروژههای زیرساختی و افزایش پوشش فیبر نوری، انتظار میرود رتبه کشور در شاخصهای جهانی اینترنت ارتقاء یابد و بستر مناسبی برای توسعه خدمات دیجیتال و اقتصاد مبتنی بر فناوری اطلاعات فراهم شود. اما تا آن زمان، ترکیبی از پیگیری ریشهای مشکلات و اقدامات عملی از سوی کاربران و اپراتورها میتواند از شدت اختلالها بکاهد.
