شب که میشود، بعضیها در چین بهجای اسکرول بیپایان شبکههای اجتماعی، چیزی را بغل میکنند که نفس میکشد، گرم میشود و هر وقت دلتان بخواهد جواب میدهد. نه یک انسان. نه حتی یک حیوان خانگی. یک «همدم» مبتنی بر هوش مصنوعی؛ از همان اسباببازیهایی که تا همین چند سال پیش بیشتر برای بچهها تصور میشد، اما حالا راهشان را به تختخواب بزرگسالان هم باز کردهاند.
این موج تازه دقیقاً وسط یکی از تناقضهای همیشگی چین قد میکشد؛ کشوری که از یک طرف به فناوریهای انساننما چراغ سبز بازار میدهد و از طرف دیگر، همان فناوریها را زیر ذرهبین مقررات سختگیرانه میبرد. همین تضاد، داستان عروسکهای همدم هوش مصنوعی را از یک «ترند بامزه» به یک مسئله جدی اجتماعی و سیاستگذاری تبدیل میکند.
گزارش تازه China Daily میگوید اسباببازیهای همدم مجهز به هوش مصنوعی بین بزرگسالان چینی محبوبتر شدهاند؛ آن هم در دورانی که تعداد افرادی که تنها زندگی میکنند رو به افزایش است. برای خیلیها، این همدمها نه جایگزین رابطه انسانی، بلکه یک وصله کوچک برای پر کردن خلأ شبهای طولانیاند؛ چیزی که «هست»، قضاوت نمیکند و عجله ندارد.
نانسی لیو، ۲۷ ساله، به China Daily گفته هر شب با یک عروسک هوشمند میخوابد. چرا؟ ترکیب عجیبی از جزئیات: شبیهسازی تنفس، مکانیزم گرمایشی، و توانایی گفتوگوی ساده در هر ساعت از شبانهروز. جملهاش ساده است اما ضربهاش را میزند: «حس میکنم چیزی منتظرم است. نه قضاوت میکند، نه هل میدهد؛ فقط هست.» او نام مدل را نگفته، ولی با توجه به انفجار مدلهای مشابه در بازار، احتمالاً تنها نیست.
نکته جالب اینجاست که ماجرا فقط به داخل چین محدود نمانده. در CES 2026 لاسوگاس، حدود ۶۰ همدم هوش مصنوعی در قالب اسباببازی به نمایش درآمده؛ و طبق گزارش، حدود ۸۰ درصدشان محصول شرکتهای چینی بودهاند. این یعنی چین نهفقط مصرفکننده، بلکه موتور اصلی تولید و صادرات این دسته از محصولات هم هست.
از حیوان جیبی Sweekar با ظاهر تخممرغی گرفته تا Fuzozo پشمالو و TCL AiMe که مستقل حرکت میکند، بازار پر شده از موجودات کوچکِ نرم و قابلفروش که قرار است «همراه» باشند. اعداد هم شوخی ندارند: China Daily مینویسد حجم تراکنشهای اسباببازیهای هوش مصنوعی در تائوبائو در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۶۰۰ درصد جهش داشته. در JD.com هم فروش عروسک Laolao Parrot به نزدیک ۷ میلیون واحد رسیده؛ عددی عجیب برای یک محصول واحد، بهخصوص وقتی قیمتش ۱۵۹ یوان است (حدود ۲۳ دلار).
اما درست وقتی بازار دارد با سرعت میتازد، سمت دیگر ماجرا هم بیدار شده است. کمی پیش از سال نو، اداره فضای مجازی چین (Cyberspace Administration of China) بستهای از اصلاحات پیشنهادی را مطرح کرد که هدفش محافظت از سلامت روان کاربران در تعامل با چتباتها و سیستمهای گفتوگومحور است؛ بعد از گزارشهایی از نقاط مختلف جهان که نشان میدهند استفاده از هوش مصنوعی میتواند برای بعضی افراد پیامدهای جدی روانی داشته باشد.
این مقررات هنوز تصویب نشده، اما اگر از مرحله پیشنهاد عبور کنند، دست شرکتهای فناوری را خیلی بیشتر میبندند. طبق آنچه منتشر شده، شرکتها باید پاسخگوی هوش مصنوعیای باشند که محتوای مرتبط با خودکشی، خودآزاری، قمار، هرزگی، خشونت تولید کند یا حتی بدتر: با دستکاری عاطفی، احساسات کاربر را به سمت خاصی هل بدهد.
اینجا همان سؤال بزرگ شکل میگیرد: آیا واقعاً میشود همه رفتارهای گسترده و غیرقابلپیشبینی یک سیستم هوش مصنوعی را کنترل کرد؟ و مهمتر از آن، آیا پکن میتواند بین رؤیای مقرراتگذاری و واقعیت بازاری که میلیونها نفر همین حالا آن را پذیرفتهاند، آشتی برقرار کند؟ پاسخ هرچه باشد، یک چیز روشن است: «همدمهای هوش مصنوعی» دیگر یک اسباببازی ساده نیستند؛ بخشی از سبک زندگی دیجیتال شدهاند و از تختخوابها بیرون نمیروند، مگر اینکه ما تصمیم بگیریم چه نوع آیندهای را میخواهیم.
