یک عکس از بازی محبوبتان را میدهید و چند دقیقه بعد، یک «دنیا» تحویل میگیرید که میشود در آن راه رفت، چرخید و با محیط تعامل کرد. روی کاغذ شگفتانگیز است؛ در عمل اما برای خیلیها بوی همان چیزی را میدهد که سالها از آن میترسیدند: هوش مصنوعی که آرامآرام به قلب بازیسازی نزدیک میشود.
گوگل با پروژهای به نام Project Genie سراغ چیزی رفته که خودش «مدل جهانی» مینامد؛ ابزاری که از روی پرامپت یا تصویر، محیطهای تعاملی و قابل بازی تولید میکند. همین یک جمله کافی بود تا موجی در صنعت راه بیفتد؛ نه فقط در شبکههای اجتماعی، بلکه در تالارهای مالی. گزارشها میگویند بعد از مطرحشدن این پروژه، سهام چند ناشر و استودیوی بزرگ بازیسازی افت قابل توجهی را تجربه کرده است.
چرا بازار واکنش نشان داد؟ چون سرمایهگذارها، طبق تحلیل برخی کارشناسان، اینبار قضیه را فقط یک «دموی هیجانانگیز» ندیدند. آنها احتمال دادهاند اگر چنین ابزارهایی بالغ شوند، میتوانند بخشی از چرخه تولید بازی را ارزانتر، سریعتر و قابل تکرارتر کنند؛ همان فرمولی که والاستریت عاشقش است، اما جامعه بازیسازها از آن وحشت دارد. نامهایی مثل CD Projekt Red، Take-Two Interactive (شرکت مادر راکستار) و نینتندو در میان شرکتهایی مطرح شدهاند که از این موج بینصیب نماندهاند.
این اتفاق وقتی جدیتر شد که کاربران شروع کردند با تصاویر بازیهای معروف، دنیاهای مشابه بسازند؛ از The Legend of Zelda: Tears of the Kingdom گرفته تا GTA 5 و Kingdom Hearts. بعضی خروجیها در نگاه اول آنقدر آشنا بودند که آدم ناخودآگاه میپرسد: مرز الهام و کپی کجاست؟ و اگر فردا این مرز کمرنگتر شود، چه کسی قرار است جلوی سیل «دنیاهای شبیه به» را بگیرد؟
با این حال، واقعیت امروز Project Genie خیلی زمینیتر از ترسهاست. این ابزار هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد و دنیاهای تعاملیاش، طبق توصیفها، بیشتر شبیه نمونههای خام و نیمهبازیپذیرند تا یک تجربه کامل. از آن طرف، هزینه دسترسی هم شوخی نیست: ماهی ۲۴۹.۹۹ دلار در قالب پلن Google AI Ultra. یعنی فعلاً خبری از «دموکراتیزه شدن بازیسازی» نیست؛ بیشتر شبیه یک اسباببازی گران برای کنجکاوهاست.
اما مسئله اینجاست: نگرانیها فقط درباره کیفیت فعلی نیست. بحث روی مسیر است. همان خطی که سالهاست در صنعت بازی دیدهایم؛ اول یک قابلیت محدود معرفی میشود، بعد نسخههای بهتر میآیند، بعد به ابزارهای تولید انبوه تبدیل میشود. اگر روزی خروجی این مدلها به اندازهای خوب شود که برای بازار انبوه قابل عرضه باشد، آن وقت فشار اصلی روی چه کسانی میافتد؟ روی استودیوهایی که با تیمهای انسانی، ایده را میسازند، صحنه را کارگردانی میکنند، شخصیت را جان میدهند و با آزمون و خطا به «هویت» میرسند.
این نگرانی بیریشه نیست. حتی همین حالا هم هوش مصنوعی از راههای دیگری به بازیها فشار آورده؛ از تغییر اولویت شرکتهای سختافزاری و سرمایهگذاری روی پروژههای AI گرفته تا اثرات غیرمستقیم روی بازار قطعات. بسیاری از گیمرهای PC مدتهاست از بالا رفتن هزینهها، مخصوصاً در بخشهایی مثل RAM، گلایه دارند و بخشی از این فشار را به تب AI نسبت میدهند؛ موجی که منابع تولید و زنجیره تأمین را به سمت نیازهای مراکز داده و کسبوکارهای هوش مصنوعی میکشد.
از طرف دیگر، واکنش جامعه گیمرها هم پیام روشنی دارد. هر جا احساس شده هوش مصنوعی قرار است جای خلاقیت انسانی را بگیرد یا به هویت بازی لطمه بزند، اعتراض بالا گرفته است. نمونهاش حاشیهها و واکنشهای منفی اخیر به ایدههای مربوط به استفاده از AI در برخی بازیهای بزرگ مثل Call of Duty: Black Ops 7. پیام ساده است: بازیکنها «بازی ساختهشده» میخواهند، نه «بازی تولیدشده».
در میانه این تنش، یک تناقض هم وجود دارد که نمیشود نادیدهاش گرفت. هوش مصنوعی همیشه هم دشمن نیست. تکنولوژیهایی مثل DLSS انویدیا، با بزرگنمایی هوشمند تصویر و بهینهسازی نرخ فریم، عملاً تجربه بازی را برای میلیونها نفر بهتر کردهاند. مشکل از جایی شروع میشود که AI از نقش «ابزار» عبور میکند و به نقش «جایگزین» نزدیک میشود؛ جایگزینی که میتواند به اخراجها، یکدست شدن سلیقهها و بازیهایی با هویت کمرنگتر ختم شود.
Project Genie شاید امروز یک آزمایش گران و ناپخته باشد، اما واکنش بازار و هیجان کاربران نشان داد که جرقه کافی است تا خیالِ جایگزینی، به سرعت جدی شود.
اگر قرار است آینده بازیها با هوش مصنوعی گره بخورد، سؤال اصلی این نیست که «میشود یا نمیشود». سؤال این است: چه کسی فرمان را دست میگیرد—استودیوها و بازیسازها، یا سرمایهگذارانی که بازی را فقط یک عدد در اکسل میبینند؟
