شروع نیمسال دوم در این چند سال اخیر همیشه با سوالهای زیادی همراه است: حضوری؟ مجازی؟ ترکیبی؟ این بار وزارت علوم جوابهایی مشخص فرستاد که برای برخی خوشایند و برای برخی چالشزاست.
چه چیزی اعلام شد و برای چه مقاطعی؟
دستورالعمل تازه معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نحوه برگزاری کلاسها در نیمسال دوم سال تحصیلی را تعیین کرده است. مهمترین نکته، اجباری بودن حضور برای تحصیلات تکمیلی است؛ یعنی دورههای کارشناسی ارشد و دکتری باید بهصورت کاملا حضوری برگزار شوند و امکان آموزش الکترونیکی برای این سطوح پیشبینی نشده است. ساده و روشن.
اما برای مقاطع کاردانی و کارشناسی، در صورتی که زیرساختهای لازم فراهم باشد، به دانشگاهها اجازه داده شده تا تا سقف ۲۵ درصد از زمان بخش نظری دروس را به شیوه الکترونیکی برگزار کنند. اگر بخواهیم ملموستر بگوییم: در یک نیمسال آموزشی ۱۶ جلسهای، حداکثر چهار جلسه میتواند مجازی باشد. این اختیار فقط برای نیمسال دوم سال تحصیلی مربوطه تعریف شده و بهصورت دائم اعمال نمیشود.
آیا همه دروس را میتوان مجازی کرد؟ خیر. دروس عملی، آزمایشگاهی، بخش عملی دروس نظری-عملی و همچنین امتحانات پایان نیمسال باید حضوری باشند. یعنی جایی برای امتحان جایگزین وجود ندارد؛ تجربه عملی همچنان نیازمند حضور فیزیکی دانشجو است.
یک نکته دیگر؛ در متن ابلاغیه و توضیحات مسئولان اشارههایی به بازههای زمانی مختلف شده است و گاهی مرز سالهای تحصیلی بهنظر پیچیده میآید. مدیرکل آموزشی تاکید کرده که این مجوز برای نیمسال دوم سال تحصیلی جاری است و دانشگاهها باید در چارچوب همین بازه برنامهریزی کنند. بنابراین اگر ابهامی دیدید، پرسش از امور آموزشی دانشگاه بهترین راه است.
نحوه بهکارگیری همین چهار جلسه مجازی هم به اختیار دانشگاه واگذار شده است. بعضی دانشگاهها ممکن است اصلا از این امکان استفاده نکنند. بعضی دیگر آن را در هفتهای خاص متمرکز کنند و بعضی هم جلسات را در طول نیمسال پخش کنند. این انعطاف، هدفش پاسخگویی به نیازهای متفاوت موسسات آموزشی است؛ اما هزینهش هم بر عهده هر دانشگاه خواهد بود چون تنظیم برنامه، اطلاعرسانی به دانشجویان و تضمین کیفیت آموزش الکترونیکی نیازمند مدیریت و زیرساخت است.
در چشمانداز کلان، این ابلاغیه بخشی از حرکت به سوی «آموزش هوشمند» نامیده شده است. تاکید وزارت بر نظاممند کردن فناوریهای آموزشی و تقویت زیرساختهاست. عبارتی که پشت آن سرمایهگذاری در سرور، سامانه آموزش مجازی، توانمندسازی اساتید و سیاستگذاری برای حفظ کیفیت آموزشی نهفته است.
برای دانشجویان چه معنی دارد؟ معنیاش این است که باید منتظر اطلاعیههای دانشگاه محل تحصیل باشید. زمانها و نحوه اجرای آن چهار جلسه مجازی را همان دانشگاه تعیین میکند. اگر دروس شما عملی یا آزمایشگاهی است، احتمالا برنامهای تغییر نخواهد کرد. اما دروس نظری ممکن است یک یا چند جلسه مجازی داشته باشند؛ بسته به تصمیم هیاتعلمی و مدیریت آموزشی.
در نهایت، این تصمیم فرصتی است برای اجرای کنترلشده آموزش الکترونیکی، نه جایگزینی کامل آن. آیا این راه منطقی است؟ پاسخ تا حدی به توان فنی دانشگاهها و پذیرش دانشجویان و اساتید بستگی دارد. پیگیری جزئیات از طریق کانالهای رسمی دانشگاه، بهترین گام بعدی برای هر دانشجو یا عضو هیاتعلمی است.
اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی درباره حقوق آموزشی و چگونگی پیگیری تغییرات در دانشگاه خود دارید، بهتر است اکنون با دفتر آموزش تماس بگیرید؛ زیرا در این نیمسال، تصمیم نهایی هر موسسه، سرنوشت آموزشی شما را رقم میزند.