وقتی از دور به آنتنهای جدید در چشمانداز شمال کشور نگاه میکنی، میشود حس کرد چیزی در حال تغییر است. سرعت دریافت تصویر از فضا دیگر قرار نیست به ساعتها یا چند نقطه محدود شود. ایستگاههای زمینی سلماس و چناران قرار است همین کار را انجام دهند؛ نزدیکتر کردن ماهوارهها به ما، و کوتاهتر کردن فاصله بین رخداد و تصویر.
حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، در توضیح نقش این مراکز گفت که سلماس و چناران بهعنوان گرههای مهم در شمال غرب و شمال شرق کشور کار میکنند و هم دسترسی به دادههای ماهوارهای را تسهیل میکنند و هم امکان کنترل مستقیم ماهوارهها را فراهم میسازند. سادهاش این است: هرچه ایستگاههای زمینی بیشتر باشد، پنجرههای تماس با ماهواره بازتر میشود.
نقش فنی ایستگاهها
در این مراکز، انواع آنتنها نصب شدهاند؛ آنتنهایی که در باندها و فرکانسهای مختلف کار میکنند تا ارتباط در شرایط گوناگون ممکن بماند. مرکز کنترل مأموریت ماهواره هم در همین مکانها مستقر است تا فرماندهی و دریافت دادهها به صورت بازهای و سازمانیافته انجام شود. نتیجه چه میشود؟ افزایش بازه زمانی ارتباط با ماهواره و امکان تخلیه سریعتر تصاویر ماهوارهای.
این افزایش پوشش جغرافیایی از شرق تا غرب، یک مزیت تاکتیکی هم دارد: فرآیند تثبیت و پایدارسازی ماهواره کوتاهتر و سریعتر انجام میشود. خلاصه اینکه عملیاتهایی که قبلا نیاز به صبر و تکرار داشتند، حالا با کمترین تاخیر صورت میگیرند.
از منظر راهبردی نیز موضوع روشن است. داشتن چند مرکز کنترل پراکنده یعنی کاهش نقاط آسیبپذیر، افزایش تابآوری سامانههای فضایی و دسترسی بیشتر به دادههای حساس در زمانهای بحرانی. برای پروژههای تصویربرداری، سنجش از دور و مدیریت بلایای طبیعی، این یک برگ برنده واقعی است.
سالاریه اشاره کرد که مرکز سلماس افتتاح شده و چناران هم در مراحل نهایی است و بهزودی راهاندازی میشود. پرسش این است: وقتی این شبکه ملی ایستگاههای زمینی تکمیل شود، چه فرصتهایی برای تحقیقات، مدیریت منابع و امنیت ملی باز خواهد شد؟