تا دیروز NotebookLM یک دفترچه یادداشتِ هوشمند بود که به منابعی که خودتان به آن میدادید تکیه میکرد؛ امروز اما نشانهها میگویند گوگل میخواهد یک قدم جلوتر برود: این ابزار قرار است کمکم «سبک فکر کردن و کار کردن» شما را یاد بگیرد. نه از روی حدسهای کلی، بلکه از دل گفتوگوهایی که هر روز با آن دارید.
اوایل امسال گوگل از چیزی با عنوان «هوش شخصی» (Personal Intelligence) پرده برداشت؛ قابلیتی که به Gemini اجازه میدهد با اتصال به Gmail، Photos، Search و تاریخچه یوتیوب، پاسخها را دقیقتر و شخصیتر کند. حالا به نظر میرسد همین ایده در راه NotebookLM است؛ ابزاری که خیلیها آن را یکی از کاربردیترین محصولات هوش مصنوعی گوگل برای تحقیق، یادداشتبرداری و کارهای طولانیمدت میدانند.
جذابیت NotebookLM از همان ابتدا در «زمینگیر بودن» پاسخها بود؛ یعنی به جای خیالپردازی، بر اساس فایلها، لینکها و منابعی که اضافه میکنید جواب میدهد. اگر هوش شخصی وارد این بازی شود، داستان فرق میکند: NotebookLM فقط از منابع نمیآموزد، از خودِ شما هم یاد میگیرد. از اینکه سؤالها را چطور میپرسید، از اینکه چه نوع پاسخهایی را بیشتر میپسندید، از اینکه کجاها گیر میکنید و کجاها بیحوصله میشوید.
وبسایت TestingCatalog در نسخههای آزمایشی NotebookLM گزینهای به نام Personal Intelligence را دیده؛ یک کلید روشن/خاموش که هم در منوی تنظیمات ظاهر شده و هم در سطح هر نوتبوک جداگانه. این جزئیات کوچک یک پیام روشن دارد: گوگل احتمالاً نمیخواهد همه را مجبور کند یکپارچه «شخصیسازی عمیق» را بپذیرند. میتوانید برای همه نوتبوکها فعالش کنید، یا فقط برای پروژههایی که واقعاً نیاز دارید.
طبق رشتهکدهایی که از این تستها بیرون آمده، این قابلیت قرار است از چتهای شما یک «پرسونا» بسازد؛ نوعی پروفایل رفتاری که به NotebookLM کمک میکند خروجی را مطابق سلیقهتان تنظیم کند. نمونه متنی که در کدها دیده شده، خیلی مستقیم است: «شما پژوهشگری هستید که به هوش مصنوعی و یادگیری ماشین علاقه دارید. توضیحهای فشرده و فنی را ترجیح میدهید و هرجا لازم بود مثال کدنویسی میخواهید.» همین یک خط نشان میدهد هدف فقط شناخت موضوعات محبوب شما نیست؛ شکل ارائه هم مهم است.
خبر بهتر این است که این پرسونا ظاهراً قابل ویرایش خواهد بود. یعنی اگر NotebookLM درباره سبک کاریتان اشتباه برداشت کرد—برای همه پیش میآید—دست شما باز است که اصلاحش کنید. این قسمت، اگر درست پیادهسازی شود، میتواند جلوی بسیاری از سوءتفاهمهای رایجِ مدلهای هوش مصنوعی را بگیرد؛ همان لحظهای که ابزار فکر میکند شما عاشق پاسخهای طولانی هستید، در حالی که دنبال دو خط جمعوجور میگردید.
با این حال هنوز برای قضاوت زود است. نمیدانیم هوش شخصی در NotebookLM دقیقاً چه کار میکند و تا چه حد به مکالمات قبلی ارجاع میدهد. محتملترین سناریو این است که ابزار بتواند چتهای گذشته را برای زمینهسازی بهتر به یاد بیاورد؛ چیزی شبیه داشتن یک همکار که مجبور نیستید هر بار از صفر برایش توضیح بدهید «من چی میخواهم».
اینجا دقیقاً همان جایی است که NotebookLM از این قابلیت سود بیشتری میبرد. این ابزار برای کارهای تکهتکه و لحظهای ساخته نشده؛ برای پژوهشهای ادامهدار، طرحریزی، خلاصهسازی، ایدهپردازی و نوشتن متنهای بلند ساخته شده است. وقتی هوش شخصی فعال باشد، NotebookLM میتواند بفهمد شما لحن رسمی میخواهید یا محاورهای، ترجیحتان مثال است یا چارچوب مفهومی، و کدام موضوعات در پروژهتان «اصل ماجرا» هستند—بدون اینکه هر بار مجبور شوید یک پرامپت طولانی بنویسید.
یک تفاوت مهم هم بین نسخه Gemini و نسخه NotebookLM وجود دارد. در Gemini، هوش شخصی با چند سرویس مختلف گوگل سر و کار دارد و از آنها زمینه میکشد. اما در NotebookLM احتمالاً ماجرا بستهتر و کنترلشدهتر است؛ بیشتر محدود به چتها و تعاملات داخل خود NotebookLM، نه کل زندگی دیجیتال شما. برای کاربرانی که روی حریم خصوصی حساساند، همین تفاوت میتواند تعیینکننده باشد.
فعلاً این گزینه فقط در مرحله تست دیده شده و معلوم نیست چه زمانی عمومی میشود. اما با توجه به اینکه گوگل در ماههای اخیر با سرعت بالا روی بهبودهای NotebookLM کار کرده، بعید نیست این قابلیت هم زودتر از چیزی که فکر میکنیم سر و کلهاش پیدا شود. سؤال اصلی اینجاست: اگر دفترچه یادداشتتان بتواند شما را «بفهمد»، آیا حاضر هستید اجازه بدهید بیشتر از گذشته همراهتان شود؟
