شب که میرسد، اینترنت ایران شبیه چراغی که نیمهروشن است؛ کار میکند، اما نه با همان قدرت قبلی. از ۲۲ بهمن، نمودارها میگویند ترافیک مصرفی کشور در بهترین ساعات شبانه تنها به حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد روزهای عادی رسیده است. ساده نیست؛ این یک افت ناگهانی است که مثل شکافی در سازه اینترنت کشور خودنمایی میکند.
رادار کلادفلر نشان میدهد از تاریخ ۱۱ فوریه (۲۲ بهمن) یک کاهش محسوس در حجم ترافیک رخ داده. همزمان، رادار آروان پایداری دیتاسنترهای داخلی را زیر سوال میبرد؛ ارتباط برخی مراکز داده با اینترنت بینالملل ناپایدار و شامل قطعیهای لحظهای است. این گزارشها، وقتی کنار هم قرار میگیرند، تصویری از شبکه زیرساخت را نشان میدهند که هنوز در برقراری ارتباط قابل اتکا با دنیای خارج مشکل دارد.
یادمان نرود که مردم هنوز خاطره قطعی ۲۰ روزه اینترنت بین ۱۸ دی تا ۸ بهمن را در ذهن خود دارند. آن قطعی طولانیتر بود، اما بازگشت سرویس از ۸ بهمن هرچند وصلکننده بود، کیفیت و پایداری را به سطح پیشین برنگرداند. حالا دوباره با نوعی افت مداوم و فرسایشی روبهرو هستیم؛ کندی، اختلال در ابزارهای تغییر آیپی و مشکل در دسترسی به سرویسهای روزمره و ابزارهای کار آنلاین برای بسیاری از کاربران محسوس است.
پرسشی که همچنان بیپاسخ مانده این است: دلیل دقیق چه میتواند باشد؟ آیا اشکال فنی در مراکز تبادل ترافیک یا مسیرهای بینالملل رخ داده؟ یا سیاستهای جدیدی در سطح شبکه اعمال شده؟ شاید ترکیبی از هر دو. از منظر فنی، مسایلی مثل تغییر در مسیرهای BGP، محدودیت در پهنای باند بینالملل، یا ناپایداری در گِیتویهای خروجی میتوانند چنین تاثیری بگذارند؛ اما تا وقتی مقام رسمی توضیحی ارائه نکند، همهچیز در حد احتمالات باقی میماند.
چه پیامدی برای کاربران و کسبوکارها دارد؟ تجربه کاربری افت میکند، سرویسهای ابری و ویدئوکنفرانسها کیفیت لازم را ندارند و ابزارهای دورکاری بهصورت پایدار در دسترس نیستند. این موضوع برای کسبوکارهایی که به پهنای باند قابل اعتماد وابستهاند، مثل فروشگاههای آنلاین، شرکتهای نرمافزاری و ارائهدهندگان خدمات ابری، هزینههای مستقیم و فرصتهای از دست رفته به همراه دارد.
در فضای خبری و تحلیلی، پاسخ روشن نیست اما یک نکته مسلم است: شبکه هنوز شکنندگیهایی دارد که باید با شفافیت و اقدام فنی رفع شود. کاربران هم حق دارند بدانند چه اتفاقی افتاده و مسئولان شبکه باید اطلاعات دقیقتری منتشر کنند. تا آن زمان، پایش مداوم نمودارها و گزارشهای مراکز معتبر بهترین راه برای دنبال کردن وضعیت است.
