جهان «بازی تاجوتخت» سالهاست ثابت کرده که فقط یک موج گذرا در تلویزیون نیست؛ یک قلمرو کاملِ روایی است که هر بار با شاخهای تازه، دوباره مخاطب را به وستروس برمیگرداند. سریال «شوالیه هفت پادشاهی» (A Knight of the Seven Kingdoms) دقیقاً از همان جنس اسپینآفهایی است که بهجای تکرار شکوه پرزرقوبرق نسخه اصلی، روی جزئیات انسانیتر، رفاقت، شرافت و خشونتِ قانونمندِ دنیای شوالیهها تمرکز میکند—و حالا قسمت پنجم آن نهتنها بحثبرانگیز شده، بلکه در IMDb هم رکورد زده است.
قسمت پنجم؛ وقتی امتیازها به یک رویداد تبدیل میشوند
قسمت پنجم با عنوان «به نام مادر» (In the Name of the Mother) بهسرعت تبدیل به بالاترین امتیازِ این فصل در IMDb شد. پیش از پخش شب یکشنبه، حتی عدد 9.9 هم برای آن دیده میشد؛ اما پس از تثبیت رأیها، امتیاز روی 9.8 از 10 قرار گرفت—با بیش از 41 هزار رأی و در حال افزایش. برای یک سریال تازهنفس در دل فرنچایز «Game of Thrones»، چنین اعدادی فقط «نمره» نیستند؛ نشان میدهند مخاطب جهانی هنوز برای روایتهای دقیق و شخصیتمحور، زمان و انرژی میگذارد.
قسمت چهارم با عنوان «هفت» (Seven) پیشتر با 9.7 صدرنشین بود، اما قسمت پنجم با اختلافی اندک از آن جلو زد. همین رقابت نزدیک بین اپیزودها یک نکته مهم دارد: سریال در میانه فصل افت نکرده و حتی با نزدیک شدن به پایان، ریتم و هیجانش را بالاتر برده است.
مقایسه با لحظات افسانهای «بازی تاجوتخت» و حتی «برکینگ بد»
در مقیاس تاریخچه امتیازهای IMDb، 9.8 یک عدد «لوکس» است. برای سنجش بهتر کافی است یادآوری کنیم تنها سه قسمت از «بازی تاجوتخت» امتیاز 9.9 دارند: «بارانهای کستامیر» (The Rains of Castamere)، «نبرد حرامزادهها» (Battle of the Bastards) و «بادهای زمستان» (The Winds of Winter). قسمت پنجم «شوالیه هفت پادشاهی» اکنون همردیف اپیزود مشهور «هاردهوم» (Hardhome) با امتیاز 9.8 قرار میگیرد—همان قسمت فصل پنجم که در آن جان اسنو با نایتکینگ و ارتش مردگان روبهرو میشود.
و در قلهای حتی دورتر، فقط یک اپیزود در تاریخ سریالهای پرطرفدار به امتیاز 10/10 رسیده: «اوزیماندیاس» از فصل پایانی «برکینگ بد» (Breaking Bad). این مقایسهها نشان میدهد «به نام مادر» حالا وارد گفتوگوی بزرگتری شده؛ گفتوگویی درباره اینکه یک «قسمت عالی» دقیقاً چه ویژگیهایی دارد و چرا تماشاگران جهانی با آن همصدا میشوند.
از «هفت» تا «محاکمه به شیوه هفتنفره»؛ جرقهای که آتش شد
برای درک اهمیت قسمت پنجم باید به رخدادهای قسمت چهارم برگردیم: جایی که دانک (با بازی پیتر کلافلی) به پرنس اریون تارگرین (فین بنت) حمله میکند و بعد هم بهدروغ متهم میشود که اِگ (دکستر سول انسل) را ربوده است. دانک طبق سنتهای وستروس درخواست «محاکمه با نبرد» میدهد—اما اریون با چرخاندن بازی، آن را به «محاکمه هفتنفره» (Trial by Seven) تبدیل میکند؛ نبردی 7 در برابر 7 که در آن هر طرف باید شش شوالیه دیگر را برای همراهی انتخاب کند، و نتیجهاش میتواند مرگ، رسوایی یا رستگاری باشد.
چرا «به نام مادر» یک «قسمت جنگی» متفاوت است؟
طرفداران «Game of Thrones» معمولاً به اپیزودهایی که هسته اصلیشان یک نبرد بزرگ است میگویند «قسمت جنگی». قسمت پنجم «شوالیه هفت پادشاهی» هم همین ویژگی را دارد، اما با یک تفاوت کلیدی: مقیاس سریال کوچکتر از «بازی تاجوتخت» است و بودجهاش هم طبیعتاً به عظمت آن پروژه نیست. همینجا است که خلاقیت تیم سازنده به چشم میآید.
ایرا پارکر، شورانر سریال، گفته که برای طراحی و فیلمبرداری این نبرد، از مه و زاویههای دوربین غیرمعمول استفاده شده تا مخاطب بهجای تماشای یک میدان شلوغ از دور، داخل بدنِ نبرد قرار بگیرد؛ نزدیکِ نفسها، ضربهها و تصمیمهای آنی دانک. این انتخاب از نظر زبان سینمایی هوشمندانه است: وقتی نمیتوانی جمعیت عظیم بسازی، میتوانی «شدت» بسازی—و گاهی شدت، اثرگذارتر از شکوه بصری است.
نکته پشتپرده: وفاداری به روح کتاب، نه فقط داستان
این سریال بر اساس نوولاهای «داستانهای دانک و اِگ» نوشته جورج آر. آر. مارتین ساخته شده و خود مارتین هم همراه با پارکر از خالقان سریال است. برای خیلی از طرفداران، همین حضور مارتین یک نشانه مهم است: اینکه سریال میخواهد به روح روایتهای کوتاهتر و شخصیتمحور او وفادار بماند؛ روایتهایی که بهجای سیاستهای کلانِ درباری، بیشتر روی اخلاق، طبقه اجتماعی، و تضاد بین شرافت و بقا تمرکز دارند.
در فضای امروز تلویزیون، که سریالهای فانتزی پس از موج موفقیت «بازی تاجوتخت» و سپس «خاندان اژدها» (House of the Dragon) تلاش میکنند مخاطب را با جلوههای ویژه غافلگیر کنند، «شوالیه هفت پادشاهی» مسیر متفاوتی میرود: فانتزی را زمینیتر میکند و در عوض به روابط و انتخابهای شخصی وزن میدهد. همین رویکرد احتمالاً یکی از دلایل استقبال جامعه طرفداران و امتیازهای بالاست.
«کاوه میرانی، پژوهشگر مطالعات سریال و روایتهای فانتزی» درباره این اپیزود میگوید: «قسمت پنجم نشان میدهد فانتزیِ موفق لزوماً به معنای اژدها و ارتشهای عظیم نیست؛ گاهی یک میدان کوچک و چند شخصیتِ درستپرداخته، ضربه عاطفی بزرگتری میزند. این اپیزود از نظر ریتم و میزانسن، بیشتر به یک درام تاریخیِ فشرده شبیه است تا یک نمایش اکشن پرخرج.»
ادامه فصل و آینده فرنچایز روی HBO
فصل اول «A Knight of the Seven Kingdoms» تنها یک قسمت دیگر دارد و قرار است 22 فوریه از HBO و HBO Max پخش شود. نکته امیدوارکننده برای طرفداران این است که سریال پیشاپیش برای فصل دوم تمدید شده و طبق برنامهریزی فعلی، احتمالاً در سال 2027 به نمایش میرسد.
اگر قسمت پنجم بتواند امتیاز 9.8 را حفظ کند، این اپیزود نهتنها بهعنوان بهترین قسمت فصل شناخته میشود، بلکه در حافظه عمومی طرفداران «وستروس» هم جایگاه ویژهای پیدا خواهد کرد—مثل اپیزودهایی که سالها بعد هم دربارهشان بحث میکنیم، دوباره میبینیم و هنوز همان حس را از دلشان بیرون میکشیم.
در نهایت، موفقیت «به نام مادر» یک پیام روشن دارد: هنوز هم وقتی داستانگویی، بازیگری، و کارگردانی اپیزودی با هم قفل میشوند، حتی یک نبرد مهآلود و کمهزینه میتواند از بزرگترین میدانهای جنگ تلویزیون هم پرصداتر باشد.
