وقتی نقشه دیجیتال ناگهان خاموش میشود، فقط یک اپلیکیشن کُند نشده؛ زیرساختی حساس در مرکز تصمیمگیری کشور به چالش کشیده شده است. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در گفتوگو با خبرنگاران خبر میدهد که اختلال در سامانه موقعیتیاب جهانی (GPS) فراتر از شبکههای ارتباطی است و صنعت هوانوردی را هم به شکل جدی تحت تأثیر قرار داده است.
وزیر میگوید گزارشی جامع از ابعاد این اختلالات تهیه و به شورای عالی امنیت ملی منعکس شده است. این موضوع اکنون در دستور کار شورا قرار دارد و «کارگروهی تخصصی» برای بررسی و مدیریت کارشناسی تشکیل شده است. امید دولت این است که این کارگروه بهسرعت راهحلهای فنی و سیاستگذاری را پیشنهاد دهد تا اثرات روی ناوبری، حملونقل و خدمات حساس کاهش یابد.
چه گزینههایی روی میز است؟ از بهکارگیری ظرفیتهای داخلی دانشبنیان تا همکاری با شرکای بینالمللی و حتی بررسی سامانههای ناوبری جایگزین مانند BeiDou (چین)، GLONASS (روسیه) یا Galileo (اروپا). هاشمی با صراحت میگوید ایران در استفاده از فناوریهای نوین «با هیچ کشوری تعارف ندارد» و اولویت، بهرهبرداری از تجربههای پیشرو و انتقال فناوری به داخل کشور است.
این اختلالات از زمان جنگ ۱۲ روزه شدت گرفت و برای ماهها ادامه یافت؛ حالا هم، در پی وضعیت امنیتی و قطعیهای گسترده اینترنت، دوباره برخی نقاط با افت یا ناپایداری سیگنال مواجه شدهاند. اثرات ملموساند: از مشکلات ناوبری هواپیماها گرفته تا خطا در موقعیتیابی سرویسهای حملونقل و اختلال در سرویسهای مبتنی بر مکان.
آنچه مهم است، نگاه ترکیبی به مسأله است؛ نه فقط رفع موقتی تداخلها، بلکه تقویت زیرساخت ملی و افزایش تابآوری در برابر تهدیدات. انتقال فناوری، آموزش کارشناسان داخلی و توسعه سنجش و پایش سیگنالها بخشهایی از راهحل بلندمدتاند. آیا این بحران نقطه عطفی میشود برای بازنگری در معماری سامانههای حیاتی؟ پاسخ در راه است، و گوشها اینبار به گزارشهای کارگروه دوخته شدهاند.
