از زمان ابلاغ آییننامه در ۲۹ آذرماه، حرف و خبر زیاد شده اما اجرای نهایی طرح جایگزینی کارتهای بانکی بهجای کارت سوخت به گفته عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت، منوط به دریافت دستورالعمل اجرایی از وزارت اقتصاد و بانک مرکزی و همکاری وزارت ارتباطات است. نکته اینجاست: زیرساختها فراهم شده، اما بدون ابلاغ رسمی، چرخه تازه شروع نمیشود.
تمامی اصلاحات بهصورت نرمافزاری انجام شده و جایگاهها نیاز به تغییر سختافزاری ندارند.
هدف اصلی از این تغییر، شناسایی دقیقتر مصرفکنندگان واقعی و جلوگیری از قاچاق یا استفاده غیرمجاز از «کارتهای مهاجر» است. این مساله بیش از هر چیز به شفافیت در توزیع سهمیه و رصد تراکنشها مربوط میشود؛ یعنی سوختی که خارج از شبکه توزیع میشود کاهش یابد و منافع عمومی بهتر حفظ شود.
تا امروز نمایشگر نازل همزمان مقدار و مبلغ را نشان میداد. در مدل جدید، نمایشگر تنها لیتراژ را اعلام میکند. محاسبه نهایی مبلغ پس از اتمام سوختگیری و از طریق اتصال به سوئیچ مرکزی وزارت اقتصاد انجام میشود. سیستم خودکار ابتدا سهمیه نرخ اول (۱,۵۰۰ تومان) را محاسبه میکند و اگر سهمیه تمام شد، مابقی با نرخهای بعدی محاسبه خواهد شد؛ سپس مبلغ نهایی روی دستگاه کارتخوان نمایش داده و پرداخت انجام میشود.
شاید بپرسید چه تفاوتی در تجربه راننده به وجود میآید؟ پاسخ کوتاه: تقریباً هیچ. راننده نیازی به تجهیزات جدید ندارد و روش سوختگیری تغییر محسوسی نمیکند؛ به جز اینکه در مرحله پرداخت، مبلغ پس از محاسبه مرکزی ظاهر خواهد شد.
از منظر فنی، اتصال به سوئیچ مرکزی و شبکه پرداخت اهمیت دارد؛ چون اعتبارسنجی سهمیه و تسویهحسابها باید بیدرنگ و امن انجام شود. به همین دلیل هماهنگی بین وزارتخانهها و بانکها حیاتی است؛ یک گسیختگی در این زنجیره یعنی به تعویق افتادن راهاندازی طرح.
پس چه مانده؟ منتظر یک دستورالعمل اجرایی رسمی از سوی متولیان هستیم تا سامانه به شکل کامل فعال شود. تا آن زمان، همه چیز آماده است اما اجرا در انتظار «کلید نهایی» باقی میماند.
این تحول میتواند گام مهمی در بهبود شفافیت و جلوگیری از سوءاستفاده باشد؛ اگر ابلاغ برسد، مردم سریعتر مزایای آن را خواهند دید.
