ترکیب محدودیتهای گسترده اینترنت در ایران و تغییرات جدید الگوریتمی Google، شرایط فعالیت برای تولیدکنندگان محتوای فارسی در YouTube را وارد بحرانی کمسابقه کرده است؛ بحرانی که به گفته برخی فعالان این حوزه، درآمد بسیاری از یوتیوبرهای ایرانی را تا ۹۰ درصد کاهش داده است.
در ماههای اخیر، اکوسیستم یوتیوب فارسی دیگر صرفا با مشکل دسترسی کاربران به محتوا مواجه نیست، بلکه با یک بحران اقتصادی جدی روبهرو شده است. گزارشهای بینالمللی از افت شدید ترافیک اینترنت بینالملل در ایران خبر میدهند؛ موضوعی که در کنار تغییرات جدید سیستمهای هوش مصنوعی و شناسایی موقعیت مکانی کاربران، فشار سنگینی بر کسبوکار تولیدکنندگان محتوا وارد کرده است.
پیش از شدت گرفتن اختلالهای اینترنتی، بسیاری از یوتیوبرهای ایرانی با اتفاقی مواجه شدند که در میان فعالان این حوزه با عنوان «شوک دسامبر» شناخته میشود. در این دوره، گوگل با بهروزرسانی سیستم تشخیص موقعیت جغرافیایی کاربران، توانست بخشی از کاربرانی را که از VPN استفاده میکردند شناسایی کند.
در نتیجه این تغییرات، بخشی از بازدیدهای کاربران ایرانی بهعنوان ترافیک نامعتبر ثبت شد و نمایش تبلیغات برای آنها بهشدت کاهش پیدا کرد. همین مسئله باعث افت محسوس درآمد ارزی کانالهای فارسیزبان شد؛ زیرا درآمد یوتیوبرها وابستگی مستقیمی به نمایش تبلیغات و کیفیت ترافیک کاربران دارد.
همزمان با این شرایط، محدودیتهای گسترده اینترنت نیز ضربه دیگری به بدنه تولیدکنندگان محتوا وارد کرد. بسیاری از فعالان حرفهای یوتیوب برای حفظ درآمد و ادامه فعالیت، مهاجرت به کشورهایی مانند Turkey و United Arab Emirates را در دستور کار قرار دادهاند تا بتوانند خارج از فضای محدودشده داخلی به فعالیت ادامه دهند.
برخی آمارهای منتشرشده نشان میدهد خسارت اقتصادی ناشی از اختلال اینترنت در سال ۱۴۰۵ به ازای هر دقیقه بین ۵۰ تا ۳۰۰ هزار دلار برآورد شده است. در این میان، یوتیوبرهایی که مدل درآمدی آنها بر پایه مخاطبان بینالمللی شکل گرفته بود، با کاهش شدید شاخص RPM مواجه شدهاند؛ بهطوری که میانگین درآمد بهازای هزار بازدید از حدود ۸ دلار به کمتر از ۱ دلار رسیده است.
کارشناسان معتقدند ادامه این روند میتواند آینده تولید محتوای حرفهای فارسی در یوتیوب را با چالشهای جدی مواجه کند و بخشی از اقتصاد دیجیتال مبتنی بر درآمد ارزی را عملاً از داخل کشور خارج سازد.
