با افزایش گمانهزنیها درباره تغییر سیاستهای اینترنتی کشور، روزنامه اعتماد مدعی شده است که «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف، مأموریت یافته مقدمات رفع محدودیتهای اینترنتی و اتصال دوباره کاربران به اینترنت بینالمللی را حداکثر تا میانه خردادماه فراهم کند.
این خبر در شرایطی منتشر میشود که اختلالها و محدودیتهای اینترنتی در ایران وارد هفتادوششمین روز خود شده و همزمان، حاشیههای مربوط به «اینترنت پرو» یا همان اینترنت طبقاتی، واکنشهای گستردهای را در فضای عمومی و سیاسی کشور بهدنبال داشته است.
مأموریت جدید عارف برای ساماندهی فضای مجازی
بر اساس گزارش اعتماد، پس از انتصاب محمدرضا عارف بهعنوان رئیس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی، دولت تلاش دارد ساختاری تازه و چابک برای مدیریت اینترنت و حکمرانی دیجیتال ایجاد کند؛ ساختاری که هدف اصلی آن، بازگرداندن دسترسی عادی کاربران به اینترنت جهانی و بازنگری در شیوه تصمیمگیریهای مرتبط با فضای مجازی عنوان شده است.
در همین راستا، مسعود پزشکیان در حکم جدید خود، مسئولیتهایی از جمله تدوین نقشه راه تحول حکمرانی فضای مجازی، بازآرایی ساختارهای تصمیمسازی، ارتقای کارآمدی نهادهای مرتبط و ایجاد نظام نظارت مستمر بر عملکرد دستگاهها را به عارف واگذار کرده است.
نخستین نشست ستاد؛ آغاز مسیر رفع محدودیتها؟
آنطور که اعتماد گزارش داده، نخستین جلسه این ستاد قرار است هفته آینده برگزار شود. گفته میشود یکی از مهمترین محورهای این نشست، بررسی راهکارهای رفع انسداد اینترنت و بازگشت دسترسی عمومی به اینترنت بینالمللی خواهد بود.
همچنین خبرهایی درباره حضور برخی چهرههای دانشگاهی و کارشناسان حوزه ارتباطات در ترکیب مشورتی این ستاد منتشر شده است. نامهایی مانند هادی خانیکی و علی ربیعی از جمله افرادی هستند که احتمال همکاری آنها در فرآیند تصمیمسازی مطرح شده است.
اینترنت پرو؛ جرقهای برای تشدید انتقادها
در هفتههای اخیر، موضوع توزیع «اینترنت پرو» به یکی از جنجالیترین مباحث فضای مجازی کشور تبدیل شد. منتقدان، این طرح را نمونهای از اینترنت طبقاتی میدانند؛ مدلی که در آن بخشی از جامعه با پرداخت هزینه بیشتر، امکان دسترسی به اینترنت آزادتر را پیدا میکنند.
این موضوع تا جایی پیش رفت که وزیر ارتباطات و دادستان کل کشور نیز از تخلفات گسترده در روند عرضه این سرویس سخن گفتند و وعده انتشار جزئیات آن را دادند.
در مقابل، مسعود پزشکیان نیز با انتشار چندین موضعگیری رسمی، مخالفت خود را با هرگونه تبعیض در دسترسی به اینترنت اعلام کرد و تأکید داشت دولت بهدنبال ایجاد شرایطی برابر برای همه شهروندان است.
ریشه محدودیتهای اخیر اینترنت چه بود؟
بر اساس این گزارش، تشدید محدودیتهای اینترنتی پس از مجموعهای از رخدادهای امنیتی و درگیریهای منطقهای آغاز شد. جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه ۱۴۰۴ و سپس جنگ ۴۰ روزه رمضان، از جمله دلایلی عنوان شدهاند که باعث شد شورای عالی امنیت ملی محدودسازی اینترنت را در دستور کار قرار دهد.
با این حال، پس از فروکشکردن تنشها، دولت تلاش کرده شرایط اینترنت را به وضعیت عادی بازگرداند؛ هرچند تداوم برخی نگرانیهای امنیتی، مانع از اجرای کامل این تصمیمها شده است.
دولت بهدنبال تغییر ساختار تصمیمگیری اینترنتی
اعتماد معتقد است تشکیل ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی، بخشی از تلاش دولت برای کاهش تصمیمگیریهای موازی در حوزه اینترنت و ایجاد یک ساختار متمرکز و ضابطهمند است.
در روزهای اخیر، رئیسجمهور چندین بار به اهمیت اینترنت و فناوری اطلاعات در زندگی روزمره مردم اشاره کرده و تأکید داشته که دسترسی به اینترنت دیگر یک موضوع لوکس یا فرعی نیست، بلکه به بخش جداییناپذیر زندگی، آموزش، ارتباطات و کسبوکار شهروندان تبدیل شده است.
از سوی دیگر، سخنگوی دولت نیز اعلام کرده تصمیم محدودسازی اینترنت توسط شورای عالی امنیت ملی اتخاذ شده و با کاهش تنشها، وضعیت اینترنت بهتدریج به شرایط عادی بازخواهد گشت.
اکنون نگاهها به نخستین جلسه ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی دوخته شده است؛ نشستی که ممکن است مسیر آینده اینترنت در ایران و سرنوشت محدودیتهای طولانیمدت اخیر را مشخص کند.
