تنگه هرمز و آبراههای استراتژیک خلیج فارس، تنها شاهراه انتقال انرژی جهان نیستند؛ این منطقه یکی از حیاتیترین مسیرهای عبور کابلهای زیردریایی اینترنت نیز بهشمار میرود. کارشناسان هشدار میدهند هرگونه آسیب به این زیرساختها میتواند پیامدهای گستردهای برای ارتباطات دیجیتال در سطح جهانی به همراه داشته باشد.
بررسیها نشان میدهد بخش قابلتوجهی از تبادل داده میان آسیا، اروپا و کشورهای خاورمیانه از طریق کابلهای فیبر نوری عبوری از خلیج فارس و تنگه هرمز انجام میشود. به همین دلیل، وقوع حادثه برای این کابلها میتواند باعث افزایش شدید تأخیر اینترنت، افت پهنای باند و اختلال گسترده در شبکههای ارتباطی شود.
آیا قطع کابلها اینترنت جهان را از کار میاندازد؟
کارشناسان میگویند آسیب به کابلهای زیردریایی لزوماً به معنی قطع کامل اینترنت نیست، زیرا شبکه جهانی اینترنت از مسیرهای جایگزین و ساختار توزیعشده استفاده میکند. با این حال، اگر چند مسیر اصلی بهصورت همزمان دچار اختلال شوند، فشار سنگینی به شبکه جهانی وارد خواهد شد.
برخی برآوردها نشان میدهد در سناریوی وقوع یک بحران گسترده در منطقه تنگه هرمز، ممکن است بخش بزرگی از ترافیک اینترنت بینالمللی با اختلال مواجه شود و کشورهای منطقه خلیج فارس دچار قطعی یا کاهش شدید کیفیت ارتباطات شوند.
کابلهای زیردریایی چگونه در کف دریا نصب میشوند؟
کابلهای فیبر نوری زیردریایی از پیچیدهترین زیرساختهای مخابراتی جهان محسوب میشوند. در مناطق کمعمقی مانند تنگه هرمز که عمق آب بین ۶۰ تا ۱۰۰ متر متغیر است، کابلها در بستر دریا دفن میشوند و با چندین لایه محافظ فلزی و پلیمری پوشانده میشوند تا در برابر فشار، خوردگی و آسیبهای فیزیکی مقاوم باشند.
این کابلها وظیفه انتقال حجم عظیمی از دادههای اینترنتی، تماسهای بینالمللی و ارتباطات ابری را برعهده دارند و اختلال در آنها میتواند روی سرویسهای مالی، شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای ابری و حتی سیستمهای بانکی اثر بگذارد.
لنگر کشتیها؛ خطر جدی برای اینترنت جهانی
یکی از مهمترین تهدیدها برای کابلهای زیردریایی، لنگر کشتیها و فعالیتهای دریایی است. در بسیاری از موارد، رها شدن یا کشیده شدن لنگر روی بستر دریا باعث پارگی یا ساییدگی کابلها میشود.
کارشناسان میگویند اگر لنگر یک کشتی در مسیر کابلها کشیده شود، میتواند لایههای محافظ را شکافته و به هسته اصلی فیبر نوری آسیب وارد کند؛ اتفاقی که شناسایی و تعمیر آن معمولاً بسیار زمانبر و پرهزینه است.
تجربه بابالمندب؛ هشداری برای تنگه هرمز
نمونهای از این بحران در سال ۲۰۲۴ و در منطقه Bab-el-Mandeb رخ داد؛ جایی که حادثه مربوط به یک کشتی باعث آسیبدیدگی چندین کابل زیردریایی شد.
بر اساس گزارشها، در آن حادثه پنج جفت کابل ارتباطی آسیب دیدند و عملیات ترمیم آنها ماهها طول کشید. حتی تا سال ۲۰۲۵ نیز یکی از کابلها همچنان به مدار بازنگشته بود. این اتفاق نشان داد آسیب به زیرساختهای اینترنت دریایی میتواند اثرات طولانیمدتی بر ارتباطات منطقهای و بینالمللی داشته باشد.
زیرساختی حیاتی برای اقتصاد و امنیت جهانی
کارشناسان معتقدند حفاظت از مسیر کابلهای زیردریایی در خلیج فارس و تنگه هرمز، فقط یک مسئله فنی نیست و به موضوعی راهبردی در حوزه امنیت جهانی تبدیل شده است.
با توجه به وابستگی شدید اقتصاد دیجیتال جهان به ارتباطات پایدار، هرگونه حادثه دریایی، اشتباه ناوبری یا تنش ژئوپلیتیکی در این منطقه میتواند زنجیرهای از اختلالات اینترنتی و اقتصادی را در سطح بینالمللی ایجاد کند.
