اصطلاح «پوسیدگی مغز» (Brain Rot) در سالهای اخیر به یکی از واژههای رایج فضای مجازی تبدیل شده و معمولاً برای توصیف ساعتها اسکرول بیهدف در شبکههای اجتماعی و مصرف محتوای کمکیفیت به کار میرود. اما آیا این عادت واقعاً میتواند به مغز آسیب برساند؟
بررسی پژوهشهای علمی نشان میدهد استفاده افراطی از شبکههای اجتماعی با افزایش خطر مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، اختلال خواب و کاهش تمرکز، بهویژه در نوجوانان، ارتباط دارد. با این حال، تاکنون شواهد محکمی وجود ندارد که ثابت کند استفاده از شبکههای اجتماعی باعث «تخریب» یا «فاسد شدن» مغز میشود.
کارشناسان میگویند مشکل اصلی، طراحی اعتیادآور بسیاری از اپلیکیشنها است. قابلیتهایی مانند اسکرول بیپایان، دریافت لایک و نمایش مداوم محتوای جدید، سیستم پاداش مغز را فعال میکنند و باعث میشوند کاربران مدت بیشتری در این برنامهها باقی بمانند.
مطالعات همچنین نشان دادهاند حضور دائمی تلفن همراه میتواند تمرکز را کاهش دهد و استفاده بیش از حد از شبکههای اجتماعی در نوجوانان با افزایش علائم کمتوجهی و مشکلات سلامت روان همراه است. در مقابل، همه فعالیتهای دیجیتال اثر یکسانی ندارند؛ برخی تحقیقات حتی نشان میدهند بازیهای ویدیویی میتوانند برخی تواناییهای شناختی را تقویت کنند.
متخصصان تأکید میکنند آنچه بیش از همه اهمیت دارد، تعادل در استفاده از فناوری است. زمانی که شبکههای اجتماعی جای خواب کافی، فعالیت بدنی، مطالعه یا ارتباط حضوری با خانواده و دوستان را بگیرند، احتمال بروز پیامدهای منفی برای سلامت روان و کیفیت زندگی افزایش پیدا میکند.
در نتیجه، از نگاه علم، اسکرول بیپایان لزوماً مغز را «از بین نمیبرد»، اما استفاده بیرویه و بدون کنترل از شبکههای اجتماعی میتواند تمرکز، سلامت روان و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.