نایبرئیس اول کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اهمیت اجرای سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی، این پروژه را فراتر از یک طرح فناورانه دانست و اعلام کرد که استقرار آن میتواند زمینهساز شفافیت، کاهش قاچاق، افزایش بهرهوری و استقرار حکمرانی دادهمحور در صنعت انرژی کشور باشد.
فرهاد شهرکی در یادداشتی با عنوان «از میترینگ تا حکمرانی هوشمند؛ چرا سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی، مهمترین پروژه تحولآفرین صنعت نفت ایران است؟» نوشت که در دنیای امروز، قدرت کشورها دیگر تنها با میزان ذخایر نفت و گاز یا ظرفیت تولید انرژی سنجیده نمیشود؛ بلکه توانایی در جمعآوری، تحلیل و مدیریت دادههای دقیق و برخط به یکی از مهمترین شاخصهای حکمرانی تبدیل شده است. به گفته وی، مدیریت منابع انرژی بدون اتکا به دادههای معتبر، هزینههای اقتصادی را افزایش داده و زمینه اتلاف منابع را فراهم میکند.
وی با اشاره به جایگاه ایران بهعنوان یکی از دارندگان بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان، تأکید کرد که حفظ امنیت انرژی، افزایش بهرهوری و مقابله با قاچاق سازمانیافته، بیش از هر زمان دیگری به ایجاد یک نظام یکپارچه و هوشمند برای مدیریت دادههای حوزه انرژی وابسته است.
شهرکی در ادامه به جزء (۲) بند «پ» ماده (۴۴) قانون برنامه هفتم پیشرفت اشاره کرد؛ قانونی که وزارت نفت را موظف میکند با راهاندازی سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی، امکان رصد و پایش زنجیره نفت، گاز، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی از مرحله تولید تا مصرف را فراهم کرده و گزارش عملکرد ماهانه خود را به مجلس ارائه دهد.
به اعتقاد وی، این سامانه تنها یک مجموعه نرمافزاری یا بانک اطلاعاتی نیست، بلکه باید به مرجع اصلی اطلاعات صنعت انرژی کشور تبدیل شود؛ بستری که دادههای مربوط به تولید، انتقال، ذخیرهسازی، پالایش، صادرات، واردات و مصرف را در قالب یک ساختار یکپارچه گردآوری و تحلیل کند تا مبنای تصمیمگیری دولت، نظارت مجلس و سیاستگذاریهای کلان قرار گیرد.
نایبرئیس کمیسیون انرژی مجلس، میترینگ یا اندازهگیری هوشمند جرمی را مهمترین بخش فنی این پروژه دانست و اظهار کرد تا زمانی که حجم واقعی نفت، گاز و فرآوردههای نفتی در تمام نقاط کلیدی زنجیره انرژی بهصورت دقیق و برخط اندازهگیری نشود، دستیابی به اطلاعات قابل اعتماد امکانپذیر نخواهد بود. به گفته او، هرگونه خطا در اندازهگیری میتواند بر محاسبات مالی، تراز انرژی، مدیریت یارانهها، صادرات، واردات و حتی مقابله با قاچاق تأثیر منفی بگذارد.
وی با اشاره به اقدامات وزارت نفت در ماههای اخیر، از توسعه بانکهای اطلاعاتی، سامانههای هوش تجاری، سامانههای اطلاعات جغرافیایی، اتصال تدریجی سامانههای شرکتهای تابعه و آغاز اجرای پروژههای میترینگ بهعنوان گامهای مثبت یاد کرد و گفت این اقدامات نشان میدهد پروژه از مرحله مطالعاتی وارد فاز اجرایی شده است.
با این حال، شهرکی تأکید کرد بررسیهای نظارتی کمیسیون انرژی نشان میدهد هنوز فاصله قابلتوجهی میان وضعیت فعلی و اهداف تعیینشده در قانون وجود دارد. به گفته وی، اجرای نامتوازن پروژه در برخی شرکتهای تابعه، عقبماندگی تعدادی از طرحها از برنامه زمانبندی و ارائهنشدن منظم گزارشهای ماهانه، از مهمترین چالشهای موجود به شمار میرود.
او همچنین ضعف در مدیریت یکپارچه پروژه، پراکندگی مسئولیتها، کندی فرآیند تصمیمگیری و نبود نظام مؤثر برای پایش و مدیریت ریسک را از عوامل اصلی تأخیر در اجرای این طرح دانست و خواستار استقرار یک نظام جامع مدیریت پروژه در وزارت نفت شد.
شهرکی در بخش دیگری از یادداشت خود، امنیت سایبری را یکی از الزامات موفقیت سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی عنوان کرد و گفت سامانهای که اطلاعات راهبردی صنعت نفت و گاز را در خود جای میدهد، باید از همان ابتدای طراحی بر پایه اصول امنیت سایبری، مدیریت دسترسی، پشتیبانگیری، ثبت تغییرات و تداوم خدمت توسعه یابد تا از ایجاد آسیبپذیری در زیرساختهای حیاتی کشور جلوگیری شود.
وی در پایان تأکید کرد که آینده صنعت انرژی ایران تنها به توسعه میادین نفت و گاز وابسته نیست، بلکه هوشمندسازی حکمرانی انرژی نقش تعیینکنندهای در افزایش بهرهوری، کاهش اتلاف منابع، مقابله با قاچاق، ارتقای امنیت انرژی و بهبود کیفیت تصمیمگیری خواهد داشت. به اعتقاد او، اجرای کامل سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی نهتنها یک تکلیف قانونی، بلکه ضرورتی راهبردی برای صیانت از ثروت ملی و تقویت امنیت اقتصادی و ملی کشور محسوب میشود.
