نخستین نمایشگاه هوش مصنوعی ایران با هدف نمایش توانمندی محصولات بومی و همگرایی میان پژوهش، صنعت و دولت برگزار میشود. این رویداد فرصتی است برای نمایش دستاوردهای فناوران ایرانی و بررسی کاربردهای عملی هوش مصنوعی در اولویتهای ملی کشور.
چرا این نمایشگاه متفاوت است
در سالهای اخیر همایشهای متعددی درباره هوش مصنوعی در کشور برگزار شده، اما تفاوت اصلی نمایشگاه با همایش در محوریت عملیاتی آن است. نمایشگاه محل عرضه محصول و ارائه نمونههای کاربردی است، نه صرفا تبیین رویکردها. ارائه محصولات بومی در یک محیط معتبر نمایشگاهی هم به منزله مانوری برای نشان دادن ظرفیتهای داخلی و هم فرصتی برای جذب سرمایه و همکاران بینالمللی محسوب میشود.
مجری نمایشگاه، شرکت ایده تجارت هرمس، با تجربه حدود 15 سال در صنعت نمایشگاهی و برگزاری بیش از 120 هزار متر مربع نمایشگاه تخصصی داخل و خارج از کشور، این رویداد را با حمایت سازمان توسعه تجارت و شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی به تاریخ 22 تا 25 دیماه 1402 برگزار خواهد کرد. سالنهای 8، 9، 10، 11 و 25 نمایشگاه بینالمللی تهران و استیجهای تخصصی عرضه محصول میزبان شرکتکنندگان خواهند بود.
رصد تحولات جهانی و ضرورت شتاب در ایران
پیش از برگزاری نمایشگاه، تیم برگزارکننده مطالعات گستردهای را درباره نمایشگاهها و اکوسیستمهای هوش مصنوعی جهانی آغاز کرده است. نتایج بررسیها نشان میدهد که تحولات در حوزه هوش مصنوعی با سرعت بالا در حال وقوع است. شهرهایی مانند شانگهای، دبی و استانبول میزبان رویدادهای بزرگ تخصصیاند و حتی کشورهای همسایه مانند پاکستان و ازبکستان نیز نمایشگاههای مرتبط را توسعه دادهاند.
به علاوه، دادههای جهانی حاکی از آن است که در بازه زمانی 2023 تا 2024 هزینههای توسعه در حوزه هوش مصنوعی کاهش یافته، در حالی که عملکرد مدلهای هوش مصنوعی ارتقا پیدا کرده است. از نظر سرمایهگذاری، ایالات متحده با فاصله از چین و اروپا در صدر قرار دارد و پذیرش سازمانی هوش مصنوعی در کشورهای پیشرو به طور متوسط چندین برابر افزایش یافته است. این روندها نشان میدهد که صنایع و سیاستگذاران ایرانی باید با تصمیمگیری سریع و ساختارمند به سمت اقتصاد دانشبنیان و کاربردهای هوش مصنوعی حرکت کنند.
فقدان سیستم؛ مشکل اصلی نه کمبود استعداد
یکی از نکات مطرح شده در نشست، تفاوت وضعیت ایران با برخی کشورهای منطقه است. ایران در حوزه استعدادهای انسانی رشد مناسبی داشته، اما به لحاظ نظاممندی، زیرساختهای دولتی و سازوکارهای اجرایی با چالش روبهرو است. مشکل اساسی در کشور فقدان سیستم منسجم برای تصمیمگیری، سرمایهگذاری هدفمند و اجرای پایدار طرحهای فناورانه است، نه فقدان دانش یا نخبگان.
این هشدار با مروری کوتاه بر سرعت تحولات انقلاب صنعتی چهارم همراه است. تاخیر در عبور از این گردنه تاریخی میتواند هزینههای جبرانناپذیری در پی داشته باشد. برخی تحلیلها نشان میدهد که عقب ماندن از موج فناوریهای نوین ممکن است دههها زمان ببرد تا جبران شود، بنابراین آمادگی و تمرکز ملی ضروری است.
تمرکز نمایشگاه بر پنج ابرچالش ملی
محور اصلی نمایشگاه، بررسی قابلیت هوش مصنوعی در حل پنج ابرچالش ملی اعلام شده است. انتخاب این محورها با هدف همگامسازی نیازهای فناورانه صنایع و ارکان اجرایی کشور با راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی انجام گرفته است.
- محیط زیست: نظارت هوشمند، پیشبینی آلودگی و مدیریت منابع طبیعی
- انرژی: بهینهسازی شبکهها، پیشبینی مصرف و نگهداشت دانش بنیان
- سلامت: تشخیص زودهنگام، امور تصویربرداری و مدیریت پروندههای الکترونیک سلامت
- امنیت: سامانههای پایش و تحلیل دادههای بزرگ برای ارتقای امنیت سایبری و فیزیکی
- آموزش: نظامهای یادگیری شخصیسازی شده، ارزیابی هوشمند و توسعه نیروی انسانی ماهر
علاوه بر این پنج محور، نمایشگاه بخشهای تخصصی دیگری نیز خواهد داشت که روی زیرساختهای پایه، هوشمندسازی صنایع، فناوریهای نوظهور، شهر هوشمند و صنایع خلاق تمرکز میکنند. برنامههای جانبی شامل رویدادهای تخصصی، جلسات دمو دی و ارائه نمونههای مبتنی بر هوش مصنوعی مولد در حوزههای فیلم و موسیقی است.
حمایت از شرکتهای دانشبنیان و طرح ایران دیجیتال
یکی از ویژگیهای مهم این دوره، تسهیلات مالی و آموزشی برای شرکتهای دانشبنیان است. با حمایت صندوق نوآوری و شکوفایی، شرکتهای دانشبنیان از تخفیف 70 تا 90 درصدی برای حضور در نمایشگاه بهرهمند میشوند. همچنین غرفه ایران دیجیتال که پروژه مشترک وزارت ارتباطات و وزارت آموزش و پرورش است، طرح آموزش سالانه 500 هزار نیروی متخصص هوش مصنوعی را معرفی و پیگیری خواهد کرد.
این نوع حمایتها میتواند به تسریع فرآیند توسعه نیروی انسانی و انتقال فناوری کمک کند، به ویژه اگر با برنامهریزی برای توسعه اکوسیستم استارتاپی، جذب سرمایه و ایجاد بازارهای آزمایشی همراه شود. پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات فاوا نیز به عنوان شریک اصلی، در کنار برگزارکننده خواهد بود تا زیرساختهای اجرایی نمایشگاه فراهم شود.
در نهایت، نمایشگاه قرار است محلی برای تبادل تجربه، جذب سرمایه و نمایش نمونههای عملی هوش مصنوعی باشد. آیا این رویداد میتواند فاصله میان دانش و اجرا را پر کند؟ پاسخ تا حد زیادی وابسته به نحوه تعامل صنایع، دولت و اکوسیستم استارتاپی است، اما برگزاری چنین نمایشگاهی گام نخست مهمی در جهت نشان دادن ظرفیتهای بومی و تسریع در پذیرش هوش مصنوعی در ایران به شمار میرود.
