بررسی دادههای شبکه در روزهای اخیر نشان میدهد سهم IPv6 در اینترنت ایران همچنان در محدودهای نزدیک به صفر باقی مانده است؛ وضعیتی که به گفته کارشناسان، فشار قابلتوجهی بر زیرساخت IPv4 و سامانههای NAT وارد کرده و میتواند پایداری اینترنت کشور را با چالش مواجه کند.
دادههای تحلیلی حاکی از آن است که اینترنت ایران طی ماههای گذشته یکی از شدیدترین افتهای استفاده از IPv6 را تجربه کرده است. در حالی که در نیمه نخست دیماه ۱۴۰۴ سهم IPv6 در ترافیک اینترنت کشور بیش از ۱۲ درصد ثبت شده بود، این عدد بهمرور کاهش یافت و اکنون پس از بازگشایی اینترنت بینالملل در روزهای اخیر، به حدود ۰.۱ درصد رسیده است.
بازگشت کامل بار ترافیک به IPv4
بررسی وضعیت ترافیک شبکه در ۴۸ ساعت گذشته نیز نشان میدهد تغییر محسوسی در وضعیت IPv6 ایجاد نشده و تقریباً تمام بار ارتباطی دوباره روی IPv4 قرار گرفته است.
این در حالی است که زیرساخت IPv4 در ایران وابستگی بالایی به فناوری NAT و بهویژه CGNAT دارد؛ ساختاری که برای مدیریت کمبود آدرسهای IPv4 استفاده میشود اما در صورت افزایش شدید ترافیک میتواند فشار پردازشی سنگینی به شبکه وارد کند.
کارشناسان شبکه معتقدند این وضعیت باعث افزایش بار روی روترها و دروازههای ارتباطی شده و میتواند کیفیت اتصال کاربران را کاهش دهد. این مسئله بهخصوص در شبکههای موبایل نمود بیشتری دارد؛ جایی که اپراتورها پیشتر بخشی از ترافیک را از طریق IPv6 یا معماری Dual Stack مدیریت میکردند اما اکنون تقریباً تمام ارتباطات به IPv4 وابسته شده است.
افزایش تأخیر و ناپایداری اتصال کاربران
طبق تحلیل کارشناسان، تمرکز کامل ترافیک روی IPv4 باعث افزایش تأخیر، کندی در برقراری اولیه اتصال و بروز قطعووصلهای مقطعی بهویژه در ساعات پرترافیک شده است.
همچنین افزایش تعداد نشستهای همزمان روی IPv4 احتمال بروز Timeout، افت کیفیت اتصالهای پایدار و ناپایداری ارتباطات طولانیمدت را افزایش میدهد؛ موضوعی که میتواند تجربه کاربران را در سرویسهای آنلاین مختلف تحت تأثیر قرار دهد.
VPN و بازیهای آنلاین بیشتر تحت تأثیر قرار گرفتهاند
حذف گسترده IPv6 تنها به لایه زیرساخت محدود نمیشود و کیفیت سرویسهای آنلاین را نیز تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از CDNها و سرویسهای ابری بهطور طبیعی بخشی از ترافیک خود را از طریق IPv6 و مسیرهای بهینهتر مدیریت میکنند.
با حذف این مسیرها، ترافیک به IPv4 منتقل شده و مسیرهای ارتباطی شلوغتر و کمبازدهتر شدهاند. این مسئله بهویژه در سرویسهای حساس به تأخیر مانند VPN، بازیهای آنلاین و ارتباطات بلادرنگ بیشتر دیده میشود.
کارشناسان میگویند افزایش وابستگی به CGNAT و ترجمه گسترده آدرسها، کیفیت این خدمات را کاهش داده و ناپایداری بیشتری ایجاد کرده است.
بازگشت IPv6 به یکی از اولویتهای مهم شبکه تبدیل شده است
متخصصان حوزه شبکه معتقدند تا زمانی که IPv6 بهصورت گسترده و پایدار در اینترنت ایران فعال نشود، دستیابی به پایداری کامل شبکه و کاهش فشار ساختاری روی زیرساخت ارتباطی کشور دشوار خواهد بود.
به باور آنها، توسعه دوباره IPv6 و بازگرداندن معماری Dual Stack باید به یکی از اولویتهای اصلی در مدیریت و توسعه اینترنت کشور تبدیل شود؛ زیرا ادامه وابستگی کامل به IPv4 در بلندمدت میتواند مشکلات بیشتری برای کاربران و اپراتورها ایجاد کند.
