وزیر ارتباطات از دفع یکی از پیچیدهترین حملات سایبری جهان علیه زیرساختهای ارتباطی ایران خبر داد و همزمان به موفقیتهای اخیر کشور در حوزه فضایی اشاره کرد. در این گزارش به جزئیات خبر، کاربردهای ماهوارههای سنجشی و برنامههای توسعهای برای استان گیلان میپردازیم.
مهار حمله سایبری؛ نشانهای از پختگی شبکه ملی
سیدستار هاشمی در جلسه شورای اداری استان گیلان اعلام کرد که حمله سایبری اخیر که از سوی نهادهای رسمی بهعنوان یکی از پیچیدهترین رخدادها در سطح بینالمللی شناخته شده بود، با مدیریت لازم مهار شد. این موفقیت نشاندهنده بلوغ فنی تیمهای پاسخ به حادثه، توانمندی سامانههای امنیت شبکه و هماهنگی بین دولت، بخش خصوصی و دانشگاهها است. چنین حملاتی معمولاً چندلایه هستند و مقابله با آن نیازمند ابزارهای پیشرفته نظارت، تشخیص نفوذ (IDS/IPS)، تیمهای SOC و برنامههای پایداری و بازیابی خدمات است.
نکته مهم این است که حفاظت از زیرساختهای ارتباطی فراتر از داشتن تجهیزات فیزیکی است؛ مدیریت ریسک، آموزش نیروی انسانی، بهروزرسانی مستمر نرمافزارها و تبادل اطلاعات تهدید بین سازمانها همگی در کارنامه این مهار نقش داشتند. تجربه اخیر میتواند به عنوان الگویی برای تقویت امنیت سایبری سایر بخشهای حیاتی کشور به کار گرفته شود.
ماهوارههای سنجشی و کاربردهای محیطزیستی برای گیلان
هاشمی از قرارگیری سه ماهواره سنجشی «پایا»، «کوثر» و «ظفر» در مدار 500 کیلومتری زمین بهعنوان یک موفقیت ملی یاد کرد و تأکید نمود که این دستاورد نتیجه کار تیمی و شبکه دانشی کشور است. ماهوارههای سنجشی کاربردهای متعددی دارند که مستقیماً با نیازهای گیلان همخوانی دارد، از جمله:
- مدیریت زمین و نقشهبرداری دقیق اراضی
- پایش تغییر کاربری زمین و شناسایی تخریب جنگلها
- نظارت بر پهنههای آبی، کیفیت آب و تشخیص آلودگیها
- پشتیبانی از برنامههای مدیریت بحران و پیشبینی سیل
بهکارگیری تصاویر ماهوارهای با رزولوشن مناسب میتواند دستاندازی به منابع طبیعی را سریعتر شناسایی کند و به طرحهای حفاظتی عملی کمک نماید. وزیر ارتباطات همچنین اعلام کرد که اگر زیرساختهای لازم فراهم شود، امکان اجرای پروژههای تحقیقاتی و عملیاتی مشترک بین مراکز پژوهشی، سازمانهای دولتی و نهادهای محلی گیلان وجود دارد.
اقتصاد دیجیتال، فیبر نوری و اولویتهای توسعهای
هاشمی به اهمیت روزافزون اقتصاد دیجیتال اشاره کرد و گفت که این بخش در برنامه هفتم توسعه سهم مشخصی دارد. او معتقد است گیلان با داشتن نیروی انسانی توانمند، ظرفیتهای گردشگری و زیرساختهای پرداخت الکترونیک، میتواند نقش مؤثری در اقتصاد دیجیتال ایفا کند. اما برای این کار نیاز به اصلاح نگاه مدیریتی و سرمایهگذاری هدفمند در فناوری و زیرساختها هست.
موضوع توسعه فیبر نوری در شهرها و روستاها از دیگر محورهای صحبت او بود. بر اساس تکلیف ماده 65 برنامه هفتم، توسعه پوشش ارتباطی و اجرای فیبر نوری برای ارائه خدمات دولت هوشمند و افزایش کیفیت خدمات الکترونیک ضروری است. در این راستا وزارت ارتباطات تمرکز ویژهای بر مناطق شهری دارد، اما روستاها نیز طبق برنامه باید تا پایان دوره پوشش کامل دریافت کنند.
چالشها و راهکارها در مناطق سختگذر
هاشمی پذیرفت که توسعه ارتباطات در برخی نقاط گیلان بهدلیل شرایط جغرافیایی دشوارتر و پرهزینهتر است، اما با همکاری دستگاههای اجرایی، نمایندگان استان و شرکتهای مرتبط مانند USO و مخابرات ایران، این مسیر تسریع خواهد شد. او افزود که چند روستای جدید در دستور کار برای پوششدهی قرار گرفته و مأموریت تأمین نیازهای ارتباطی مردم به این شرکتها واگذار شده است.
علاوه بر سرمایهگذاری فیزیکی، بهینهسازی طراحی شبکه برای پاسخگویی به جهشهای فصلی گردشگری و افزایش موقت جمعیت نیز اهمیت دارد؛ بهویژه در تابستان که ترافیک مصرف داده و نیاز به ظرفیت شبکه شدیدتر میشود.
پروژهها، سرمایهگذاری و پیگیریها
وزیر ارتباطات اعلام کرد از هفته دولت تاکنون 305 پروژه ارتباطی در گیلان افتتاح شده و بیش از 1200 میلیارد تومان سرمایهگذاری در این بخش انجام گردیده است. این عدد نشاندهنده تمرکز بودجه و تلاش برای ارتقای زیرساختهاست؛ با این حال، هاشمی تأکید کرد پیگیریها در تهران ادامه خواهد داشت و تصمیمات لازم برای اجرای کامل برنامهها اتخاذ میشود.
او از مسئولان استانی خواست مسائل مطرحشده را بهطور رسمی پیگیری کنند تا مصوبات و نیازمندیها در سطوح کلان دنبال شود. این نوع هماهنگی بین دولت مرکزی و مدیریت محلی برای تسریع پروژهها و حصول نتایج ملموس در زندگی شهروندان حیاتی است.
بهطور کلی، ترکیب توانمندیهای فضایی، تقویت امنیت سایبری و توسعه زیرساختهای ارتباطی میتواند فرصتهای جدیدی برای گیلان در حوزههای حفاظت محیطزیست، گردشگری هوشمند و اقتصاد دیجیتال به وجود آورد. تجربه اخیر در مقابله با حمله سایبری نیز نشان داد که شبکه دانشبنیان کشور توان مدیریت تهدیدات پیچیده را دارد و لازم است این ظرفیتها همچنان تقویت شوند.
