ادامه اختلال و محدودیت در اینترنت بینالملل طی ماههای اخیر، بسیاری از کسبوکارهای آنلاین را با بحران جدی مواجه کرده و حالا نشانههای این تغییر را میتوان در خیابانهای تهران مشاهده کرد؛ جایی که بخشی از فروشندگان اینستاگرامی، فعالیت خود را از فضای مجازی به پیادهروها منتقل کردهاند.
مشاهدات میدانی خبرنگاران نشان میدهد در برخی نقاط پایتخت، بهویژه محدوده بلوار کشاورز، خیابان کارگر و مسیرهای منتهی به مناطق مرکزی، تعداد دستفروشان نسبت به گذشته بهطور محسوسی افزایش یافته است. بسیاری از این فروشندگان، همان فعالان فروش آنلاین هستند که به دلیل کاهش دسترسی به اینستاگرام و افت فروش اینترنتی، اکنون محصولات خود را بهصورت حضوری عرضه میکنند.
این تغییر فقط محدود به مرکز تهران نیست و در مناطق مختلفی از پایتخت و حتی شهرهای اطراف مانند شهریار نیز دیده میشود. از بازار امامزاده حسن تا شهرک اندیشه، پیادهروها به فضایی برای عرضه مستقیم کالا تبدیل شدهاند.
برخی شهروندان از شکلگیری این بازارهای خیابانی استقبال کردهاند و قدمزدن در میان فروشندگان را نوعی تفریح شبانه میدانند؛ حتی اگر قصد خرید نداشته باشند. در مقابل، گروهی دیگر معتقدند گسترش دستفروشی باعث شلوغی پیادهروها و اختلال در رفتوآمد شهری شده است؛ مشکلی که در فروش اینترنتی وجود نداشت.
به نظر میرسد کاهش سختگیری نسبت به دستفروشان نیز در گسترش این وضعیت بیتأثیر نبوده است. برخی گزارشها حاکی از آن است که در شرایط دشوار اقتصادی، برخورد با بساطگستران کمتر شده تا فشار معیشتی بر مردم افزایش پیدا نکند.
الهام مراد، پژوهشگر توسعه محلی، در روایتی از تغییر چهره این روزهای تهران نوشته است: «این روزها و بخصوص شبها، به شکل قابل توجهی، دستفروشها در شهر زیاد شدهاند. در مسیرهای پیادهروی ما تقریباً تمام پیادهروها پر از دستفروش است.»
او در ادامه توضیح میدهد بسیاری از افرادی که اکنون در خیابان مشغول فروش هستند، پیشتر تجربه دستفروشی نداشتهاند و بیشتر به تولیدکنندگان یا فروشندگان فعال در بازارهای آنلاین شباهت دارند.
مراد مینویسد: «عمدهٔ دستفروشهای اضافه شده به این مسیر به نظر میرسد تولیدکننده باشند یا حداقل همکار مستقیم یک تولیدکننده. دستفروشهایی که به شهر اضافه شدهاند، اجناس بسیار با کیفیت، بعضاً با اسم و برند مشخص میفروشند. حدس ما این است که این روزها خیابانهای شهر تبدیل به شعبهای حضوری از اینستاگرام شده.»
او همچنین به تغییر فضای اجتماعی این بازارهای خیابانی اشاره کرده و میگوید سبک پوشش و رفتار بسیاری از مشتریان و فروشندگان، شباهت زیادی به کاربران فعال شبکههای اجتماعی دارد.
در بخشی دیگر از این روایت آمده است: «شهرهای دیگر و مناطق دیگر تهران را نمیدانم، این بخشی که ما هستیم رفتار مردم شبیه مردمی ناامید از یک اقتصاد ویران نیست. بیشتر شبیه کاسبهایی کاربلد است که دارند تلاش میکنند چالشهای جدیدشان را مدیریت کنند.»
مراد همچنین تأکید کرده که در یکی از جلسات دولتی شنیده است دستور داده شده برخورد با دستفروشان کاهش پیدا کند؛ تصمیمی که به اعتقاد او میتواند بخشی از فشار اقتصادی موجود را کمتر کند.
در شرایطی که بسیاری از کسبوکارهای آنلاین با افت فروش و محدودیت دسترسی به شبکههای اجتماعی مواجه شدهاند، به نظر میرسد خیابانها به راهکار موقت بخشی از فروشندگان برای ادامه فعالیت اقتصادی تبدیل شدهاند؛ تغییری که چهره برخی مناطق شهری را نیز دگرگون کرده است.
