با افزایش تنشهای امنیتی و تحولات نظامی در منطقه، موضوع تابآوری شبکه بانکی و زیرساختهای پرداخت الکترونیکی بار دیگر به یکی از دغدغههای مهم حوزه امنیت سایبری تبدیل شده است. کارشناسان تأکید میکنند که اگرچه تاکنون اختلال گستردهای در خدمات بانکی کشور گزارش نشده، اما بانکها باید برای سناریوهای احتمالی و تهدیدهای پیچیده آماده باشند.
شبکه بانکی بهعنوان یکی از زیرساختهای حیاتی کشور، همواره یکی از اهداف احتمالی حملات سایبری در شرایط بحرانی محسوب میشود. متخصصان امنیت اطلاعات معتقدند افزایش سطح آمادگی پیشگیرانه میتواند نقش مهمی در حفظ تداوم خدمات بانکی و جلوگیری از ایجاد اختلال در پرداختهای الکترونیکی داشته باشد.
حملات سایبری؛ مهمترین تهدید برای خدمات بانکی
به گفته کارشناسان، یکی از اصلیترین تهدیدها در شرایط افزایش تنشهای منطقهای، حملات سایبری با هدف مختل کردن سامانههای بانکداری دیجیتال، درگاههای پرداخت، دستگاههای خودپرداز و مراکز داده بانکی است.
علاوه بر حملات مستقیم سایبری، عواملی مانند اختلال در شبکههای ارتباطی یا قطعی برق نیز میتواند عملکرد برخی خدمات آنلاین بانکی را تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که اهمیت برنامهریزی برای شرایط اضطراری را افزایش میدهد.
ضرورت بازنگری در برنامههای مدیریت بحران بانکها
کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات به مدیران بانکی توصیه میکنند برنامههای تداوم کسبوکار (BCP) و بازیابی پس از بحران (DRP) خود را بهصورت مستمر بررسی و آزمایش کنند تا در صورت وقوع حادثه، امکان حفظ خدمات حیاتی فراهم باشد.
از جمله اقداماتی که میتواند میزان آسیبپذیری شبکه بانکی را کاهش دهد، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بررسی آمادگی مراکز داده پشتیبان
- اطمینان از امکان انتقال سریع خدمات به زیرساختهای جایگزین
- تقویت سامانههای مقابله با حملات منع سرویس (DDoS)
- افزایش پایش امنیتی بهصورت شبانهروزی
- آمادهباش تیمهای امنیت سایبری و پاسخ به رخدادها
ارزیابی ظرفیت پرداختها در شرایط افزایش تراکنشها
متخصصان همچنین تأکید میکنند بانکها باید توان عملیاتی سامانههای پرداخت و خدمات غیرحضوری خود را در شرایطی که ممکن است حجم تراکنشها بهطور ناگهانی افزایش یابد، مورد بررسی قرار دهند.
فعال نگه داشتن کانالهای رسمی اطلاعرسانی نیز از دیگر اقدامات ضروری در شرایط بحرانی است. اطلاعرسانی سریع و دقیق میتواند از انتشار شایعات جلوگیری کرده و مانع شکلگیری رفتارهای هیجانی مانند برداشت گسترده وجه نقد یا مراجعه غیرضروری مردم به شعب بانکی شود.
اعتماد عمومی، بخشی از امنیت شبکه بانکی است
کارشناسان معتقدند حفظ آرامش و اعتماد مردم، به اندازه حفاظت فنی از زیرساختهای بانکی اهمیت دارد. تجربه بحرانهای گذشته نشان داده است که نبود اطلاعرسانی شفاف میتواند حتی در شرایطی که زیرساختها پایدار هستند، باعث ایجاد نگرانی و فشار مضاعف بر شبکه بانکی شود.
در نهایت، متخصصان حوزه امنیت سایبری تأکید دارند که اگرچه وقوع اختلال گسترده در شبکه بانکی قطعی نیست، اما آمادگی برای بدترین سناریوها ضروری است. هماهنگی میان بانکها، بانک مرکزی، شرکتهای پرداخت و نهادهای مسئول امنیت سایبری میتواند نقش کلیدی در حفظ پایداری خدمات مالی کشور داشته باشد.
