گاهی هیاهوی یک آدرس اینترنتی تازه، از خودِ محتوا جذابتر است. این بار هم ماجرا از همان جنس است. وزارت جنگ آمریکا صفحهای با محوریت یوفوها و پدیدههای ناشناس راه انداخته و با این وعده سراغش رفته که اسناد و فایلهایی «که پیشتر دیده نشدهاند» را منتشر میکند. در نگاه اول، همه چیز طوری چیده شده که انگار قرار است بالاخره پرده از یکی از قدیمیترین وسواسهای عمومی در آمریکا کنار برود. اما چند دقیقه گشتن در این صفحه کافی است تا معلوم شود با یک افشاگری بزرگ طرف نیستیم.
صفحه war.gov/UFO مجموعهای از تصاویر، ویدیوها و فایلهایی از نهادهایی مثل وزارت جنگ، اف بی آی و ناسا را کنار هم گذاشته است (البته اکثر مردم ایران قابلیت دسترسی به آن را ندارند!). طراحی و لحن ارائه هم بیتردید روی همان فضای رازآلود و تئوریمحور علاقهمندان یوفو حساب باز کرده. اسلایدها، فایلهای قابل دانلود و ارجاع به اصطلاحات رسمی، همه کمک میکنند کاربر حس کند شاید این بار چیزی جدی در راه است. ولی وقتی وارد جزئیات میشوید، خبری از مدرکی که واقعا وجود حیات فرازمینی را ثابت کند نیست.
آنچه فعلا روی این وب سایت دیده میشود، بیشتر از آنکه شبیه یک سند تکاندهنده درباره موجودات فضایی باشد، نمونهای جالب از رفتار دستگاه بوروکراتیک آمریکا با پدیدههای توضیحدادهنشده است. یعنی چه؟ یعنی میبینید دولت چگونه گزارشها را دستهبندی میکند، کدام نهادها در ثبت و بررسی دخیلاند و چطور پدیدهای مبهم، از شایعه و روایت مردمی، وارد چرخه رسمی ثبت و تحلیل میشود. برای مخاطب فناوری و سیاست، شاید همین بخش ماجرا از همه چیز جذابتر باشد.
این انتشار تازه، ظاهرا به درخواست علنی دونالد ترامپ هم بیارتباط نیست. او در پستی در شبکه Truth Social در ماه فوریه از وزارت جنگ و نهادهای مرتبط خواسته بود روند شناسایی و انتشار فایلهای دولتی مرتبط با حیات بیگانه، پدیدههای ناشناس هوایی و یوفوها را آغاز کنند. حالا این صفحه جدید، تا حد زیادی شبیه پاسخ مستقیم به همان مطالبه سیاسی به نظر میرسد. دولت هم گفته اسناد جدید به صورت تدریجی و در بازههای مختلف اضافه خواهند شد.
از افسانه عمومی تا بایگانی رسمی
بدبینی نسبت به اینکه دولت آمریکا بیش از آنچه میگوید درباره پدیدههای ناشناس میداند، دهههاست وجود دارد. اما نقطه عطف رسمی این داستان به سال ۲۰۱۷ برمیگردد؛ زمانی که وجود برنامه Advanced Aerospace Threat Identification Program یا همان AATIP علنی شد. این برنامه در سال ۲۰۰۷ برای بررسی پدیدههای ناشناس شکل گرفت و در سال ۲۰۱۲ به کار خود پایان داد، اما پرونده بسته نشد. بعد از آن، گروهها و کارگروههای دیگری مسئول ادامه بررسیها شدند.
یکی از مهمترین ساختارهای فعلی در این حوزه، دفتر All-domain Anomaly Resolution Office است؛ نهادی که اکنون در دل وزارت جنگ فعالیت میکند و در انتشار فایلهای جدید هم نقش داشته است. همین نکته مهم است، چون نشان میدهد موضوع دیگر صرفا یک علاقه حاشیهای یا روایت عامهپسند نیست. در ساختار حکمرانی آمریکا، پدیدههای ناشناس حالا یک پرونده قابل پیگیری اداری، امنیتی و تحلیلی محسوب میشوند.
اگر یادتان باشد، در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ هم چند ویدیوی معروف از UAP منتشر و از حالت محرمانه خارج شد. همان ویدیوها بار دیگر بحث یوفوها را به صدر اخبار برگرداندند. با این حال، گزارشهای رسمی دولت در نهایت آن تصاویر را به عنوان سفینه فضایی تایید نکردند. به بیان ساده، پدیدهها ناشناس بودند، اما ناشناس بودن به معنای فرازمینی بودن نیست. این همان شکاف همیشگی است که علاقهمندان یوفو و نهادهای رسمی را از هم جدا میکند.
صفحه تازه وزارت جنگ هم فعلا همین الگو را تکرار میکند. شما با انبوهی از ارجاعات، طبقهبندیها و اسناد رو به رو میشوید، اما آن «مدرک نهایی» که سالهاست در تخیل عمومی جا خوش کرده، دیده نمیشود. نه تصویری که همه چیز را تمام کند، نه گزارشی که راه فرار باقی نگذارد. بیشتر با یک ویترین اداری طرف هستیم تا یک اتاق افشاگری.
البته این ماجرا را نمیشود از زمینه سیاسی روز جدا کرد. منتقدان میگویند چنین پروژههایی گاهی میتوانند توجه عمومی را از بحرانهای بزرگتر منحرف کنند. در متن اصلی نیز به وضعیت آشفته برخی پروژههای دولت دوم ترامپ، از جمله جنگ فاجعهبار با ایران، اشاره شده بود. اینکه این صفحه دقیقا با چنین هدفی ساخته شده یا نه، هنوز روشن نیست. اما تردیدی نیست که زمانبندی انتشار، به گمانهزنیها دامن میزند.
فعلا وب سایت جدید یوفوی وزارت جنگ آمریکا بیشتر یک آرشیو کنجکاویبرانگیز است تا سندی برای اثبات حضور موجودات فضایی روی زمین.
با این همه، ارزش خبری این صفحه را نباید فقط در پرسش قدیمی «آیا ما تنها هستیم؟» خلاصه کرد. برای تحلیلگران فناوری، امنیت و داده، این وب سایت پنجرهای است به نحوه مستندسازی پدیدههای مبهم در دولت آمریکا. از زبان اداری گرفته تا سازوکار انتشار عمومی اطلاعات، همه چیز نشان میدهد که چگونه یک موضوع جنجالی، در دل ساختار رسمی بازتعریف میشود.
پس اگر با امید دیدن مدرک قطعی از حیات فرازمینی وارد این صفحه شوید، احتمالا ناامید بیرون میآیید. اما اگر بخواهید بفهمید دولت آمریکا چطور با گزارشهای غیرقابل توضیح برخورد میکند، همین مجموعه کمرمق هم حرفهایی برای گفتن دارد. نه به اندازه یک انفجار خبری. اما به اندازه یک یادداشت حاشیهای مهم در تاریخ رابطه فناوری، امنیت و افسانههای مدرن، چرا.
