فناوری فضایی اینبار در کنار جنگلهای هیرکانی قرار گرفت؛ دادههای ماهوارهای از جمله ماهواره ایرانی «خیام» و مجموعهٔ اروپایی «سنتینل» برای ارزیابی ریسک و کنترل سرایت آتش بهکار گرفته شدند تا تصمیمگیری بهتر و سریعتری در میدان حادثه ممکن شود.
چطور تصاویر فضایی به مدیریت آتش کمک میکنند؟
حسگرهای نصبشده روی ماهوارهها قادرند نقاط گرم (hotspots)، تغییرات پوشش گیاهی و الگوهای رطوبت را در مقیاس وسیع مشخص کنند. ترکیب این اطلاعات با دادههای هواشناسی — مانند خشکی خاک، رطوبت نسبی و سرعت و جهت باد — امکان پیشبینی مناطق مستعد حریق را افزایش میدهد. در عمل، این یعنی تیمهای میدانی میتوانند تمرکز منابع خاموشسازی را بر جاهایی بگذارند که احتمال گسترش آتش در آنها بیشتر است.
وقتی آتش شروع شده باشد، تصاویر ماهوارهای محدودهٔ حریق، شدت سوختگی و مسیر احتمالی پیشروی را نشان میدهند. نقشههای داغ و نقوش تغییرپذیری پوشش گیاهی برای برنامهریزی خطوط آتشبر، محل استقرار نیروها و مسیرهای خروج اضطراری حیاتی هستند.
تبادل اطلاعات و همکاری بیندستگاهی
رئیس سازمان فضایی ایران اعلام کرده است که همکاری لحظهبهلحظه با ستاد بحران و نهادهای مرتبط برقرار است و هرگاه تصویر یا تحلیل خاصی نیاز باشد، در سریعترین زمان قابل تهیه و ارسال است. این هماهنگی باعث میشود تا تصمیمگیران محلی از نزدیکترین و تازهترین دادهها بهرهمند شوند.
- استفاده از تصاویر اپتیکی و راداری برای پوشش ابری و شبهنگام
- تعیین نقاط دارای ریسک بالا با ترکیب دادههای فضایی و هواشناسی
- نقشهبرداری سریع از محدودههای سوخته جهت برنامهریزی بازسازی
پرسش این است: آیا این دادهها میتوانند جایگزین عملیات میدانی شوند؟ پاسخ کوتاه این است که نه؛ ماهوارهها ابزار تکمیلی قدرتمندی هستند که دید وسیع و دادههای تحلیلی فراهم میکنند، اما خاموشسازی نهایی و مدیریت ایمن رویداد هنوز به حضور میدانی و نیروی انسانی نیاز دارد.
در حادثهٔ اخیر جاده چالوس تمرکز اصلی بر فعالیتهای میدانی بود، اما رصد مستمر پیرامون منطقه با کمک خیام و سنتینل ادامه داشت تا از سرایت آتش به نقاط دیگر جلوگیری شود. این تجربه نشان میدهد که تلفیق سنجش از دور، دادههای هواشناسی و هماهنگی بینسازمانی میتواند از گسترش حریق و افزایش خسارت جلوگیری کند.