همایش «کسبوکارها در بحران» روز سهشنبه ۱۵ اردیبهشتماه در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد. در این رویداد که با حضور جمعی از فعالان اقتصاد دیجیتال برگزار گردید، آسیبهای ناشی از جنگ و قطعی طولانیمدت اینترنت بر کسبوکارهای آنلاین مورد بررسی قرار گرفت.
محمد خلج، مدیرعامل اسنپ، سخنان خود را با انتقاد از قطعی اینترنت در شرایطی آغاز کرد که به باور وی، شبکههای داخلی پاسخگوی نیازهای کاربران و کسبوکارها نیستند. او وضعیت موجود را چنین تشبیه کرد: «اگر در و پنجرههای یک خانه را ببندیم میتوانیم در برابر سرقت امنیت ایجاد کنیم، اما اگر فضای داخلی خانه در برابر زلزله یا آتشسوزی ایمن نباشد، امنیت آن خانه به درستی تأمین نشده است.»
خلج در ادامه به شبکه ملی اطلاعات اشاره کرد و گفت: «شبکه ملی اطلاعات راهکار هوشمندانهای برای مدیریت شرایط بحرانی مانند زمانی است که اینترنت از خارج بر ما بسته میشود. این شبکه طراحی شده بود تا بتوانیم در آن فعالیت کنیم، اما اکنون به ابزاری تبدیل شده که در زمان قطعی اینترنت استفاده میشود. قطعی در زمان بحران قابل درک است، اما طولانی شدن آن به بسیاری از کسبوکارها آسیب میزند.»
مدیرعامل اسنپ با ارائه آمارهایی از عملکرد این پلتفرم در دوران جنگ ۳۹ روزه اعلام کرد: «در جنگ رمضان، کاهش ۳۵ تا ۶۰ درصدی سفرهای درونشهری را شاهد بودیم. در مقابل، درخواست سفرهای بینشهری در هفته اول جنگ ۱۶۴ درصد افزایش یافت. در این سفرها، شهرهای مازندران، تهران، اصفهان، گیلان، قم و خوزستان پرتکرارترین مقاصد بودند. همچنین تعداد کاربران راننده فعال در سفرهای درونشهری ۲۵ تا ۵۰ درصد کاهش پیدا کرد.»
وی در ادامه به اقدامات اسنپ در دوران جنگ اشاره کرد: حفظ پایداری اپلیکیشن، توجه به نیازهای مشتریان و کاربران در حوزه سوخت و قیمتگذاری، تلاش برای رفع اختلالات GPS و حفظ منابع انسانی از جمله این اقدامات بود. خلج همچنین به مقابله با حملات سایبری اشاره کرد و گفت: «تعداد بسیار زیادی حمله سایبری در جریان جنگ متوجه اسنپ شد که تیم امنیت سایبری برای مقابله با آنها آماده شده بود و فعالیت میکرد.»
تابآوری در بحران؛ ضرورتی با پیامدهای جدی
مدیرعامل اسنپ با تأکید بر ضرورت تابآوری و مقاومت کسبوکارها در شرایط بحرانی توضیح داد: «تاب آوردن و مقاومت کردن در برابر بحران کار سادهای نیست، اما در چنین شرایطی این امر ضروری است. حتی شاید لازم باشد کسبوکارها بخشهایی را فدا کنند تا بتوانند کیفیت کالا یا خدمات را تا جای ممکن در سطح پیش از بحران حفظ نمایند و سریعتر خود را به شرایط قبل از بحران بازگردانند.»
وی سه پیامد جدی مفهوم تابآوری را که در دوران جنگ برای اسنپ به وجود آمد، چنین برشمرد: نخست، تبدیل شدن پایداری سرویس به مهمترین دارایی؛ دوم، تبدیل تصمیمگیری در ابهام به مهارت کلیدی سازمان؛ و سوم، تبدیل درک تغییر رفتار کاربران به یک مسئله استراتژیک.
کاهش ۷۰ تا ۸۰ درصدی فروش کسبوکارهای کوچک و متوسط
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی که دبیری این همایش را بر عهده داشت، به تشریح وضعیت کسبوکارهای آنلاین پس از جنگ و بحران قطعی اینترنت پرداخت. وی اقتصاد دیجیتال را «مرغ عزا و عروسی» خواند، چرا که به باور او در هر شرایطی اینترنت نخستین گزینه برای قطع شدن است.
الفتنسب نتایج نظرسنجی از ۱۲۰۰ کسبوکار عضو اتحادیه را چنین اعلام کرد: «تمام ۱۲۰۰ کسبوکار کوچک و متوسط عضو اتحادیه، کاهش فروش ۷۰ تا ۸۰ درصدی را تجربه کردند. این میزان در جنگ بیشتر بود و در همان روزها، طبق آمار یکی از پرداختیارها، ۷۰ درصد درگاههای این کسبوکارها کاملاً خاموش بود و هیچ فروشی نداشتند.»
ضرورت دسترسی همزمان به سکوهای داخلی و خارجی
رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی با اشاره به اینکه کسبوکارهایی که سرورهای داخلی داشتند در این دوران آسیب کمتری دیدهاند، بر ضرورت بازگشایی همه پلتفرمهای مورد استفاده مردم و کسبوکارها تأکید کرد و گفت: «هم باید از سکوهای داخلی استفاده کرد و هم حتماً سکوها و پلتفرمهای خارجی که مردم از آنها استفاده میکردند باید در دسترس قرار بگیرند.»
الفتنسب در پایان با اشاره به کمبود منابع دولتی برای حمایت از کسبوکارهای آسیبدیده اظهار داشت: «دولت منابع چندانی برای تسهیلات و حمایتها از کسبوکارهای این حوزه ندارد. قرار بود کسبوکارهای آنلاین را نیز جزو کسبوکارهای آسیبدیده محسوب کنند، اما میگویند فقط کسبوکارهایی که مورد حمله موشکی قرار گرفتهاند آسیبدیده به شمار میروند. این در حالی است که همه ما میدانیم کسبوکارها چه آسیب عجیب و غریبی دیدهاند.»
